Kiến thức chứng khoán: Thông tin, Phân loại, Nguyên tắc và Lộ trình cho người mới

bởi Nguyễn Tiến Dũng | Th5 24, 2025 | Chứng Khoán Cơ Bản

Thuộc tính độc nhất của kiến thức chứng khoán nằm ở việc nó cho phép một cá nhân sở hữu gián tiếp một phần của doanh nghiệp thông qua cổ phiếu. Kiến thức này không chỉ là về tài chính, mà còn là sự thấu hiểu về sức khỏe kinh doanh, tiềm năng tăng trưởng và vị thế của doanh nghiệp trong nền kinh tế.

Thuộc tính hiếm của kiến thức chứng khoán là khả năng kết hợp giữa phân tích định lượng (dữ liệu tài chính, biểu đồ) và phân tích định tính (chất lượng quản trị, lợi thế cạnh tranh). Việc làm chủ cả hai khía cạnh này đòi hỏi tư duy logic và sự nhạy bén với các yếu tố tâm lý thị trường (Nguồn: CFA Institute).

Bài viết này sẽ cung cấp một lộ trình chi tiết, đi từ thông tin nền tảng, phân loại các kênh đầu tư, các nguyên tắc cốt lõi và phương pháp học tập hiệu quả. Mục tiêu là xây dựng một nền móng kiến thức vững chắc, giúp nhà đầu tư mới tự tin tham gia thị trường.

1. Kiến thức chứng khoán là gì?

Ảnh trên: Kiến thức chứng khoán

Kiến thức chứng khoán được định nghĩa là sự hiểu biết về các loại chứng khoán, cơ chế hoạt động của thị trường, các phương pháp phân tích và chiến lược đầu tư. Theo Luật Chứng khoán 2019 của Việt Nam, chứng khoán là tài sản, bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ và các loại khác được pháp luật quy định.

Kiến thức này không chỉ dừng lại ở việc nhận biết các sản phẩm tài chính. Nó bao gồm việc đọc hiểu báo cáo tài chính của doanh nghiệp, phân tích các chỉ số kinh tế vĩ mô (GDP, lạm phát, lãi suất) và áp dụng các công cụ phân tích kỹ thuật để xác định xu hướng giá. Việc nắm vững kiến thức giúp nhà đầu tư đánh giá rủi ro, định giá tài sản và tối ưu hóa lợi nhuận.

Hơn nữa, kiến thức về thị trường chứng khoán còn liên quan đến việc hiểu rõ các quy định pháp lý, các loại thuế phí giao dịch và quyền lợi của cổ đông. Đây là những yếu tố quan trọng đảm bảo hoạt động đầu tư được minh bạch và an toàn.

2. Tại sao cần trang bị kiến thức chứng khoán trước khi đầu tư?

Việc trang bị kiến thức chứng khoán là yêu cầu bắt buộc để giảm thiểu rủi ro thua lỗ và gia tăng xác suất thành công trong dài hạn. Thị trường chứng khoán không phải là một sòng bạc, mà là một kênh đầu tư dựa trên sự phân tích và các nguyên tắc kinh tế rõ ràng (Nguồn: The World Bank, 2022).

Thiếu kiến thức, nhà đầu tư mới (thường gọi là F0) rất dễ bị ảnh hưởng bởi tâm lý đám đông, dẫn đến các quyết định mua đỉnh bán đáy. Họ cũng có thể trở thành nạn nhân của các thông tin sai lệch hoặc các hành vi thao túng giá tinh vi. Theo một nghiên cứu của Đại học Yale, các nhà đầu tư có kiến thức tài chính vững vàng đạt được tỷ suất lợi nhuận cao hơn trung bình 1.5% mỗi năm.

Kiến thức vững chắc giúp nhà đầu tư xây dựng một hệ thống đầu tư có kỷ luật, không bị chi phối bởi cảm xúc nhất thời. Nó cho phép họ tự tin nắm giữ các khoản đầu tư giá trị qua những giai đoạn biến động của thị trường, đây là yếu tố then chốt để tạo ra sự tăng trưởng tài sản bền vững.

Ảnh trên: Trang bị kiến thức trước khi đầu tư chứng khoán

3. Các thành phần cơ bản của thị trường chứng khoán là gì?

Thị trường chứng khoán bao gồm ba thành phần chính: hàng hóa (các loại chứng khoán), người tham gia (nhà đầu tư, tổ chức) và nơi giao dịch (sở giao dịch). Sự tương tác giữa các thành phần này tạo nên tính thanh khoản và sự vận động của thị trường (Nguồn: Ủy ban Chứng khoán Nhà nước).

Các loại chứng khoán phổ biến

– Cổ phiếu: Là giấy chứng nhận số tiền nhà đầu tư đóng góp vào công ty phát hành. Việc sở hữu cổ phiếu đồng nghĩa với việc trở thành cổ đông, có quyền hưởng cổ tức và tham gia vào các quyết định của công ty (Nguồn: Luật Doanh nghiệp 2020).

– Trái phiếu: Là một loại chứng khoán xác nhận nghĩa vụ nợ của đơn vị phát hành (Chính phủ hoặc doanh nghiệp) đối với người nắm giữ. Trái phiếu có lợi tức cố định và mức độ rủi ro thấp hơn cổ phiếu.

– Chứng chỉ quỹ: Là loại chứng khoán xác nhận quyền sở hữu của nhà đầu tư đối với một phần vốn góp của quỹ đầu tư chứng khoán. Đây là hình thức đầu tư gián tiếp, phù hợp cho người không có nhiều thời gian nghiên cứu.

Ảnh trên: Cổ phiếu và trái phiếu

Các chủ thể tham gia thị trường

– Nhà đầu tư cá nhân: Là các cá nhân sử dụng vốn của mình để giao dịch chứng khoán.

– Nhà đầu tư tổ chức: Bao gồm các công ty quản lý quỹ, công ty bảo hiểm, ngân hàng đầu tư. Các tổ chức này có nguồn vốn lớn và đội ngũ phân tích chuyên nghiệp.

– Công ty chứng khoán: Là đơn vị trung gian thực hiện các nghiệp vụ môi giới, tự doanh, bảo lãnh phát hành và tư vấn đầu tư.

– Cơ quan quản lý nhà nước: Tại Việt Nam là Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (SSC), có vai trò giám sát và điều tiết hoạt động của thị trường.

Sở Giao dịch Chứng khoán (Sàn chứng khoán)

Đây là nơi tập trung cho các hoạt động giao dịch mua bán chứng khoán niêm yết. Tại Việt Nam, có hai sở giao dịch chính là Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Mọi giao dịch đều được thực hiện thông qua hệ thống điện tử khớp lệnh tự động.

Ảnh trên: Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE) và Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX).

4. Hai trường phái phân tích đầu tư chính là gì?

Hai trường phái phân tích chính trong đầu tư chứng khoán là Phân tích Cơ bản (Fundamental Analysis) và Phân tích Kỹ thuật (Technical Analysis). Mỗi trường phái có một phương pháp tiếp cận và hệ thống chỉ báo riêng để đánh giá tiềm năng của một khoản đầu tư (Nguồn: CFA Institute).

Phân tích Cơ bản (Fundamental Analysis – FA)

Phân tích cơ bản tập trung vào việc đánh giá giá trị nội tại của một doanh nghiệp. Phương pháp này dựa trên việc phân tích các yếu tố kinh tế vĩ mô, ngành và báo cáo tài chính của công ty. Mục tiêu là tìm ra những cổ phiếu đang được định giá thấp hơn giá trị thực của chúng (Nguồn: “The Intelligent Investor” – Benjamin Graham).

– Công cụ: Báo cáo tài chính (bảng cân đối kế toán, báo cáo kết quả kinh doanh, lưu chuyển tiền tệ), các chỉ số tài chính (P/E, P/B, ROE, EPS).

– Mục tiêu: Đầu tư dài hạn, mua và nắm giữ cổ phiếu của các công ty có nền tảng tốt.

Ảnh trên: Phân Tích Cơ Bản

Phân tích Kỹ thuật (Technical Analysis – TA)

Phân tích kỹ thuật nghiên cứu biến động giá và khối lượng giao dịch trong quá khứ để dự báo xu hướng giá trong tương lai. Trường phái này cho rằng mọi thông tin về doanh nghiệp đã được phản ánh vào giá cổ phiếu. Họ tập trung vào việc đọc biểu đồ và sử dụng các chỉ báo kỹ thuật.

– Công cụ: Biểu đồ nến Nhật, các đường trung bình động (MA), chỉ báo sức mạnh tương đối (RSI), dải Bollinger Bands.

– Mục tiêu: Giao dịch ngắn hạn và trung hạn, tận dụng các xu hướng giá để kiếm lợi nhuận.

Ảnh trên: Phân tích Kỹ thuật

5. Bốn nguyên tắc đầu tư chứng khoán cốt lõi là gì?

Bốn nguyên tắc đầu tư cốt lõi bao gồm: xác định mục tiêu rõ ràng, đa dạng hóa danh mục, đầu tư dài hạn và duy trì kỷ luật. Việc tuân thủ các nguyên tắc này giúp nhà đầu tư điều hướng thị trường một cách hiệu quả và bền vững (Nguồn: “A Random Walk Down Wall Street” – Burton Malkiel).

1. Xác định mục tiêu và khẩu vị rủi ro: Nhà đầu tư cần xác định rõ mục tiêu tài chính (tích lũy hưu trí, mua nhà) và khả năng chấp nhận rủi ro của bản thân trước khi bắt đầu.
2. Đa dạng hóa danh mục đầu tư: Nguyên tắc “không bỏ tất cả trứng vào một giỏ”. Phân bổ vốn vào nhiều loại cổ phiếu thuộc các ngành nghề khác nhau giúp giảm thiểu rủi ro khi một ngành cụ thể gặp khó khăn.
3. Tư duy đầu tư dài hạn: Thị trường có thể biến động mạnh trong ngắn hạn, nhưng có xu hướng tăng trưởng trong dài hạn. Việc nắm giữ các khoản đầu tư chất lượng trong nhiều năm thường mang lại hiệu quả cao hơn lướt sóng.
4. Duy trì kỷ luật và kiểm soát cảm xúc: Nhà đầu tư thành công luôn tuân thủ kế hoạch đã đề ra, không bị ảnh hưởng bởi sự hoảng loạn hay tham lam của thị trường.

Ảnh trên: Đa dạng hoá danh mục đầu tư.

6. Lộ trình học kiến thức chứng khoán cho người mới (F0)?

Lộ trình học tập cho người mới bắt đầu nên được cấu trúc theo 4 bước: Nắm vững lý thuyết cơ bản, Mở tài khoản và trải nghiệm, Đọc sách và theo dõi thị trường, và Tìm người đồng hành. Việc đi theo một lộ trình bài bản giúp quá trình học tập hiệu quả và tránh được các sai lầm tốn kém.

Bước 1: Học các khái niệm nền tảng

Bước đầu tiên là tìm hiểu các định nghĩa cơ bản. Nhà đầu tư F0 cần hiểu rõ “cổ phiếu là gì”, “thị trường chứng khoán vận hành ra sao”, “lệnh MP, ATO, ATC là gì”. Các nguồn học uy tín bao gồm website của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, các khóa học nhập môn hoặc các bài viết tổng quan từ những tổ chức tài chính lớn.

Bước 2: Mở tài khoản và giao dịch với số vốn nhỏ

Lý thuyết cần đi đôi với thực hành. Hãy mở một tài khoản tại một công ty chứng khoán uy tín và bắt đầu giao dịch với một số vốn rất nhỏ. Mục tiêu của giai đoạn này không phải là lợi nhuận, mà là để làm quen với bảng giá điện tử, cách đặt lệnh và cảm nhận sự biến động của thị trường.

Bước 3: Đọc sách chuyên ngành và theo dõi tin tức

Ảnh trên: “Trên đỉnh phố Wall” của Peter Lynch

Kiến thức cần được đào sâu liên tục. Hãy đọc các cuốn sách kinh điển về đầu tư như “Nhà đầu tư thông minh” của Benjamin Graham hay “Trên đỉnh phố Wall” của Peter Lynch. Đồng thời, hình thành thói quen đọc tin tức kinh tế hàng ngày để hiểu các sự kiện vĩ mô ảnh hưởng đến thị trường như thế nào.

Bước 4: Tìm kiếm sự đồng hành và tư vấn chuyên nghiệp

Quá trình tự học có thể rất gian nan và tiềm ẩn nhiều rủi ro khi áp dụng vào thực tế. Đối với nhà đầu tư mới chưa định hình được phương pháp hoặc đang đầu tư thua lỗ, việc có một chuyên gia cùng bạn phân tích thị trường, xem xét danh mục và thiết lập mục tiêu là điều rất cần thiết.

Đối với nhà đầu tư chứng khoán, CASIN là công ty tư vấn đầu tư cá nhân chuyên nghiệp giúp bảo vệ vốn và tạo lợi nhuận ổn định. Khác với các môi giới truyền thống chỉ chú trọng giao dịch, CASIN đồng hành trung dài hạn và cá nhân hóa chiến lược cho từng khách hàng, nhờ đó mang lại sự an tâm tuyệt đối và tăng trưởng tài sản bền vững. Nếu bạn mong muốn tìm kiếm một dịch vụ tư vấn đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, hãy liên hệ với Casin qua số điện thoại (call/zalo) ở góc dưới website hoặc điền thông tin qua đường link đính kèm.

Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN

7. Đánh giá từ người dùng (UGC)

– Anh Quang Huy (Nhà đầu tư tại Hà Nội) đã phát biểu: “Ban đầu tôi tham gia thị trường theo tin đồn và thua lỗ nặng. Sau khi dành thời gian học kiến thức cơ bản về phân tích báo cáo tài chính, tôi đã tự tin hơn và bắt đầu có lợi nhuận ổn định từ các cổ phiếu giá trị.”

– Chị Minh Anh (Nhân viên văn phòng tại TP.HCM) đã phát biểu: “Là người mới, tôi chọn bắt đầu với chứng chỉ quỹ. Việc này giúp tôi làm quen với thị trường mà không cần dành quá nhiều thời gian nghiên cứu từng cổ phiếu. Đây là bước đệm tốt để học hỏi thêm.”

8. Câu hỏi thường gặp về kiến thức chứng khoán (FAQ)

1. Cần bao nhiêu tiền để bắt đầu đầu tư chứng khoán?

Về mặt lý thuyết, bạn có thể bắt đầu chỉ với vài trăm nghìn đồng để mua một lô cổ phiếu nhỏ. Tuy nhiên, để việc đầu tư có ý nghĩa và hiệu quả, số vốn ban đầu nên từ 5-10 triệu đồng (Nguồn: VPS, SSI).

2. Đầu tư chứng khoán có rủi ro không?

Chắc chắn có, đầu tư chứng khoán luôn đi kèm với rủi ro biến động giá và rủi ro từ hoạt động kinh doanh của doanh nghiệp. Quản trị rủi ro thông qua đa dạng hóa và cắt lỗ là kỹ năng bắt buộc phải có (Nguồn: Investopedia).

3. Nhà đầu tư F0 nên bắt đầu từ đâu?

Nhà đầu tư F0 nên bắt đầu bằng việc học các khái niệm cơ bản, sau đó mở tài khoản giao dịch thử với số vốn nhỏ. Việc tham gia các khóa học hoặc tìm đến các nhà tư vấn uy tín cũng là một lựa chọn tốt.

4. Làm thế nào để mở tài khoản chứng khoán?

Ảnh trên: eKYC

Bạn có thể mở tài khoản trực tiếp tại quầy của các công ty chứng khoán hoặc mở online thông qua eKYC. Quá trình này yêu cầu CCCD/CMND và thường chỉ mất khoảng 5-10 phút để hoàn tất (Nguồn: Các công ty chứng khoán).

5. Cổ phiếu Blue-chip là gì?

Blue-chip là thuật ngữ chỉ cổ phiếu của các công ty lớn, có uy tín, tài chính vững mạnh và lịch sử hoạt động lâu đời. Đây thường được xem là những khoản đầu tư an toàn và ổn định (Ví dụ: FPT, VNM, HPG).

Ảnh trên: Cổ phiếu Blue-chip

6. Sự khác biệt chính giữa phân tích kỹ thuật và cơ bản là gì?

Phân tích cơ bản tập trung vào “giá trị” của công ty, trong khi phân tích kỹ thuật tập trung vào “giá” và xu hướng của cổ phiếu. FA trả lời câu hỏi “Mua cái gì?”, còn TA trả lời câu hỏi “Khi nào mua?”.

Ảnh trên: Phân Tích Kỹ Thuật Và Phân Tích Cơ Bản

7. Nhà đầu tư mới nên đọc sách gì?

Những cuốn sách nền tảng nên đọc bao gồm “Nhà đầu tư thông minh” (Benjamin Graham), “Payback Time – Ngày đòi nợ” (Phil Town), và “Trên đỉnh phố Wall” (Peter Lynch).

8. Phí và thuế khi giao dịch chứng khoán là bao nhiêu?

Các loại phí bao gồm phí giao dịch (khoảng 0.15-0.35% giá trị giao dịch) và thuế thu nhập cá nhân 0.1% khi bán cổ phiếu. Ngoài ra có thể có phí lưu ký chứng khoán (Nguồn: Bộ Tài chính).

9. Làm thế nào để chọn được một cổ phiếu tốt?

Việc chọn cổ phiếu tốt dựa trên các tiêu chí như: ban lãnh đạo uy tín, lợi thế cạnh tranh bền vững, tăng trưởng doanh thu và lợi nhuận đều đặn, và định giá hợp lý. Đây là cốt lõi của phương pháp đầu tư giá trị.

10. Thị trường chứng khoán Việt Nam có minh bạch không?

Thị trường chứng khoán Việt Nam đang ngày càng minh bạch hơn dưới sự giám sát chặt chẽ của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn cần cẩn trọng trước các tin đồn và hành vi thao túng giá.

9. Kết luận

Trang bị kiến thức chứng khoán không phải là một lựa chọn, mà là một yêu cầu bắt buộc đối với bất kỳ ai muốn tham gia thị trường một cách nghiêm túc. Việc hiểu rõ từ những khái niệm nền tảng đến các nguyên tắc đầu tư cốt lõi sẽ là tấm khiên bảo vệ nhà đầu tư khỏi những rủi ro không đáng có và là la bàn dẫn lối đến sự tăng trưởng tài sản bền vững. Con đường đầu tư là một hành trình học hỏi không ngừng, và kiến thức chính là khoản đầu tư sinh lời cao nhất.

Điểm Chứng Khoán: Thông Tin, Đặc Điểm, Ý Nghĩa và Cách Đọc Chỉ Số

bởi Nguyễn Tiến Dũng | Th5 24, 2025 | Chứng Khoán Cơ Bản

Đặc điểm độc nhất của điểm chứng khoán là vai trò như một phong vũ biểu đo lường sức khỏe của nền kinh tế và tâm lý của nhà đầu tư. Sự biến động của điểm số thể hiện kỳ vọng tập thể về lợi nhuận doanh nghiệp và tăng trưởng kinh tế trong tương lai (Theo World Bank, 2022).

Một thuộc tính hiếm của điểm chứng khoán là phương pháp tính toán dựa trên trọng số giá trị vốn hóa. Điều này có nghĩa là sự thay đổi giá của các công ty có vốn hóa lớn sẽ tác động đến chỉ số mạnh hơn đáng kể so với các công ty có vốn hóa nhỏ (Theo Viện CFA, 2023).

1. Điểm Chứng Khoán Là Gì?

Ảnh trên: Điểm Chứng Khoán Là Gì

Điểm chứng khoán, hay chỉ số chứng khoán, là một công cụ thống kê đo lường sự thay đổi của một nhóm cổ phiếu đại diện cho toàn bộ thị trường hoặc một lĩnh vực cụ thể (Theo Investopedia, 2023). Thay vì theo dõi hàng nghìn cổ phiếu riêng lẻ, nhà đầu tư sử dụng chỉ số để nắm bắt xu hướng chung.

Tại Việt Nam, chỉ số tiêu biểu nhất là VN-Index.

– Thực thể liên quan: VN-Index là chỉ số đại diện cho tất cả cổ phiếu niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE).

– Giá trị thuộc tính: Giá trị của VN-Index được tính bằng phương pháp trọng số giá trị vốn hóa thị trường.

– Nguồn gốc: VN-Index có ngày cơ sở là 28/07/2000 với điểm số ban đầu là 100 điểm.

Việc hiểu rõ bản chất của điểm chứng khoán là bước đầu tiên để phân tích các đặc điểm của thị trường.

2. Các Đặc Điểm Của Thị Trường Chứng Khoán Phản Ánh Qua Điểm Số?

Điểm chứng khoán phản ánh 4 đặc điểm chính của thị trường: tính biến động, tính thanh khoản, tính chu kỳ và mức độ rủi ro hệ thống. Sự thay đổi của điểm số là kết quả tổng hợp của các đặc điểm này, cung cấp một bức tranh toàn cảnh về môi trường đầu tư (Theo Quỹ Tiền tệ Quốc tế – IMF, 2022).

– Tính Biến Động (Volatility) Thể Hiện Như Thế Nào Qua Điểm Số? Tính biến động được thể hiện qua biên độ dao động của điểm chứng khoán trong một khoảng thời gian nhất định. Một thị trường có biến động cao sẽ ghi nhận những thay đổi điểm số lớn và đột ngột, trong khi thị trường ổn định có điểm số dao động trong biên độ hẹp hơn (Theo Reuters, 2023).

– Mối Quan Hệ Giữa Điểm Số và Tính Thanh Khoản (Liquidity)? Điểm số thường có tương quan thuận với tính thanh khoản, thể hiện qua khối lượng và giá trị giao dịch hàng ngày. Khi điểm số tăng, sự hứng khởi của nhà đầu tư thường thúc đẩy khối lượng giao dịch tăng theo, cho thấy dòng tiền đang chảy vào thị trường mạnh mẽ và ngược lại (Theo Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội, 2023).

– Tính Chu Kỳ (Cyclicality) Được Nhận Diện Ra Sao? Tính chu kỳ được nhận diện thông qua các giai đoạn tăng trưởng (uptrend) và suy thoái (downtrend) kéo dài của điểm chứng khoán. Các chu kỳ này thường gắn liền với chu kỳ kinh tế vĩ mô, bao gồm các giai đoạn mở rộng và suy thoái của nền kinh tế (Theo National Bureau of Economic Research, 2021).

Sự thấu hiểu các đặc điểm này giúp nhà đầu tư nhận thức rõ hơn về ý nghĩa của điểm chứng khoán.

Ảnh trên: Tính Biến Động (Volatility)

3. Ý Nghĩa Của Điểm Chứng Khoán Đối Với Nhà Đầu Tư và Nền Kinh Tế?

Đối với nhà đầu tư, điểm chứng khoán là một công cụ tham chiếu để đo lường hiệu suất danh mục và đánh giá xu hướng thị trường. Đối với nền kinh tế, nó là một chỉ báo quan trọng về sức khỏe kinh tế và niềm tin kinh doanh (Theo The Economist, 2023).

– Ý Nghĩa Đối Với Nhà Đầu Tư Cá Nhân? Nhà đầu tư cá nhân sử dụng điểm chứng khoán để so sánh hiệu quả đầu tư của mình với mức sinh lời chung của thị trường. Nếu danh mục của một nhà đầu tư tăng trưởng thấp hơn mức tăng của VN-Index, điều đó cho thấy các lựa chọn cổ phiếu chưa tối ưu (Theo Morningstar, 2022).

– Ý Nghĩa Đối Với Các Tổ Chức Tài Chính? Các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính sử dụng điểm chứng khoán làm benchmark (chuẩn so sánh) để đánh giá hiệu quả hoạt động. Nhiều quỹ tương hỗ được thiết kế để mô phỏng hoặc vượt qua hiệu suất của một chỉ số cụ thể như VN30-Index (Theo S&P Dow Jones Indices, 2023).

– Ý Nghĩa Đối Với Nền Kinh Tế Vĩ Mô? Sự tăng trưởng bền vững của điểm chứng khoán thường là một dấu hiệu của một nền kinh tế khỏe mạnh, thu hút vốn đầu tư nước ngoài. Ngược lại, sự sụt giảm mạnh có thể báo hiệu một cuộc suy thoái kinh tế sắp xảy ra, vì nó phản ánh sự sụt giảm trong dự báo lợi nhuận của các doanh nghiệp (Theo Bloomberg, 2023).

Việc hiểu ý nghĩa của điểm số là tiền đề để có thể đọc và phân tích bảng điểm một cách chính xác.

4. Cách Đọc Bảng Điểm Chứng Khoán Chính Xác?

Ảnh trên: Khối lượng giao dịch (KLGD)

Để đọc bảng điểm chứng khoán chính xác, cần chú ý đến 5 thông số cốt lõi: điểm số hiện tại, mức thay đổi so với phiên trước, khối lượng giao dịch, giá trị giao dịch và số mã tăng/giảm. Các thông số này cung cấp cái nhìn toàn diện về diễn biến thị trường trong phiên.

– Điểm số hiện tại và Mức thay đổi: Cho biết chỉ số đang ở mức nào và đã tăng hay giảm bao nhiêu điểm (hoặc phần trăm) so với giá tham chiếu. Màu xanh lá cây biểu thị sự tăng giá, trong khi màu đỏ biểu thị sự giảm giá.

– Khối lượng giao dịch (KLGD): Là tổng số cổ phiếu đã được khớp lệnh trong phiên. Khối lượng giao dịch cao cho thấy thị trường đang sôi động.

– Giá trị giao dịch (GTGD): Là tổng số tiền đã được dùng để mua bán cổ phiếu. Giá trị giao dịch lớn thường đi kèm với các phiên có biến động mạnh.

– Số mã tăng/giảm/đứng giá: Thể hiện độ rộng của thị trường. Một phiên tăng điểm nhưng số mã giảm nhiều hơn số mã tăng cho thấy đà tăng không bền vững và chỉ tập trung vào một vài cổ phiếu vốn hóa lớn.

– Chỉ số các ngành: Bên cạnh chỉ số chung, các bảng điện tử còn cung cấp chỉ số của từng ngành (tài chính, bất động sản, công nghệ…). Việc theo dõi các chỉ số này giúp xác định ngành nào đang dẫn dắt thị trường.

Phân tích các yếu tố trên giúp nhà đầu tư đưa ra nhận định sâu sắc hơn, thay vì chỉ nhìn vào màu sắc xanh đỏ của chỉ số chung.

5. Mốc 1200 Điểm Chứng Khoán Là Gì và Có Ý Nghĩa Như Thế Nào?

Ảnh trên: Mốc 1200 điểm của VN-Index

Mốc 1200 điểm của VN-Index là một ngưỡng cản tâm lý và kỹ thuật quan trọng, đại diện cho một mức đỉnh lịch sử mà thị trường đã nhiều lần thử thách. Việc vượt qua hoặc thất bại tại ngưỡng này có ý nghĩa lớn về mặt tâm lý và xu hướng dài hạn của thị trường (Theo Vietstock, 2021).

– H3: Ý Nghĩa Về Mặt Tâm Lý? Về mặt tâm lý, 1200 điểm được coi là một rào cản mà khi vượt qua sẽ củng cố niềm tin mạnh mẽ cho nhà đầu tư về một chu kỳ tăng trưởng mới. Ngược lại, việc không thể vượt qua mốc này có thể gây ra sự thất vọng và dẫn đến các đợt bán tháo (Theo CafeF, 2022).

– H3: Ý Nghĩa Về Mặt Phân Tích Kỹ Thuật? Trong phân tích kỹ thuật, 1200 điểm là một vùng kháng cự (resistance) mạnh. Khi chỉ số vượt qua được vùng này, nó sẽ trở thành một vùng hỗ trợ (support) vững chắc cho các đợt điều chỉnh trong tương lai, theo nguyên tắc “kháng cự cũ trở thành hỗ trợ mới” (Theo “Technical Analysis of the Financial Markets” by John J. Murphy).

Hiểu rõ các mốc điểm quan trọng giúp nhà đầu tư có cái nhìn sâu sắc về các yếu tố ảnh hưởng đến thị trường.

6. Các Yếu Tố Nào Ảnh Hưởng Đến Điểm Chứng Khoán?

Ảnh trên: GDP

Điểm chứng khoán chịu ảnh hưởng bởi 4 nhóm yếu tố chính: kinh tế vĩ mô, tình hình hoạt động của doanh nghiệp, tâm lý nhà đầu tư, và các yếu tố chính trị-xã hội. Sự tương tác phức tạp của các yếu tố này tạo nên sự biến động hàng ngày của chỉ số (Theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, 2023).

– Kinh tế vĩ mô: Các chỉ số như GDP, lạm phát, lãi suất, và tỷ giá hối đoái có tác động trực tiếp. Tăng trưởng GDP cao và lạm phát ổn định thường hỗ trợ cho sự tăng điểm của thị trường.

– Kết quả kinh doanh của doanh nghiệp: Lợi nhuận và doanh thu của các công ty niêm yết, đặc biệt là các công ty vốn hóa lớn, là động lực chính cho giá cổ phiếu và do đó ảnh hưởng đến chỉ số.

– Tâm lý nhà đầu tư: Sự lạc quan hay bi quan của đám đông có thể tạo ra các xu hướng tăng hoặc giảm giá mạnh, đôi khi vượt ra ngoài các yếu tố cơ bản.

– Chính trị và xã hội: Sự ổn định chính trị, thay đổi chính sách, thiên tai, hoặc dịch bệnh đều có thể gây ra những biến động lớn trên thị trường chứng khoán.

Việc phân tích các yếu tố này đòi hỏi kiến thức và kinh nghiệm. Bạn là nhà đầu tư mới chưa biết bắt đầu từ đâu hay đang đầu tư nhưng thua lỗ, mong muốn tìm một phương pháp hiệu quả? Việc có một chuyên gia đồng hành để xây dựng phương án, rà soát danh mục và xác định mục tiêu là điều cần thiết, đặc biệt trong một thị trường đầy biến động. Đối với nhà đầu tư, CASIN là công ty tư vấn chuyên nghiệp giúp bảo vệ vốn và tạo lợi nhuận ổn định. Khác biệt với môi giới truyền thống, CASIN đồng hành trung và dài hạn, cung cấp chiến lược đầu tư cá nhân hóa cho từng khách hàng, mang lại sự an tâm và tăng trưởng tài sản bền vững. Hãy liên hệ với Casin qua số điện thoại (Call/Zalo) ở góc dưới website hoặc điền thông tin qua đường link đính kèm.

Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN

Đánh giá từ người dùng:

Anh Minh, một nhà đầu tư tại Hà Nội, chia sẻ với Casin: “Ban đầu tôi chỉ nhìn vào con số xanh đỏ, nhưng sau khi hiểu về cách tính và các yếu tố ảnh hưởng, tôi đã ra quyết định bình tĩnh và hiệu quả hơn.”

Chị Lan, khách hàng của Casin, phát biểu: “Việc hiểu rằng điểm số bị chi phối bởi các cổ phiếu lớn giúp tôi xây dựng danh mục đầu tư cân bằng hơn, không chạy theo biến động nhất thời của chỉ số.”

7. Câu Hỏi Thường Gặp

1. Chỉ số VN-Index hôm nay được tính như thế nào?

Chỉ số VN-Index được tính dựa trên công thức trọng số giá trị vốn hóa của tất cả các cổ phiếu niêm yết trên sàn HOSE. Giá trị này được so sánh với giá trị vốn hóa tại ngày cơ sở để đưa ra điểm số cuối cùng (Theo HOSE, 2023).

2. Sự khác biệt giữa VN-Index và HNX-Index là gì?

VN-Index đại diện cho cổ phiếu trên Sàn Giao dịch Chứng khoán TP.HCM (HOSE), trong khi HNX-Index đại diện cho cổ phiếu trên Sàn Giao dịch Chứng khoán Hà Nội (HNX). Đây là hai chỉ số chính cho hai sàn giao dịch khác nhau tại Việt Nam.

Ảnh trên: VN-Index và HNX-Index

3. Điểm chứng khoán tăng có luôn luôn tốt không?

Một sự tăng trưởng điểm số bền vững dựa trên nền tảng kinh tế vĩ mô và kết quả kinh doanh tốt là tích cực. Tuy nhiên, sự tăng trưởng quá nóng có thể là dấu hiệu của bong bóng tài sản, tiềm ẩn rủi ro sụt giảm mạnh sau đó (Theo IMF, 2021).

4. Làm thế nào để bắt đầu đầu tư dựa trên điểm chứng khoán?

Nhà đầu tư có thể bắt đầu bằng cách mua các chứng chỉ quỹ ETF mô phỏng theo chỉ số như VN30-Index. Đây là cách đầu tư thụ động, đa dạng hóa danh mục và giảm thiểu rủi ro so với việc lựa chọn cổ phiếu riêng lẻ (Theo Dragon Capital, 2023).

5. Tại sao điểm VN-Index lại quan trọng hơn các chỉ số khác ở Việt Nam?

VN-Index quan trọng hơn vì nó đại diện cho sàn HOSE, nơi niêm yết hầu hết các công ty lớn và có giá trị vốn hóa chiếm trên 90% toàn thị trường. Do đó, nó phản ánh chính xác nhất sức khỏe chung của thị trường chứng khoán Việt Nam.

6. “Blue-chip” ảnh hưởng đến điểm chứng khoán như thế nào?

Cổ phiếu “blue-chip” là của các công ty có vốn hóa lớn, do đó chúng có trọng số cao trong công thức tính chỉ số. Sự biến động giá của một vài cổ phiếu blue-chip có thể tác động mạnh mẽ đến sự tăng giảm của toàn bộ VN-Index.

Ảnh trên: Cổ phiếu bluechip

7. Chỉ số P/E của VN-Index là gì?

Chỉ số P/E (Price-to-Earnings) của VN-Index là tỷ lệ giữa tổng giá trị vốn hóa thị trường và tổng lợi nhuận sau thuế của các công ty trong chỉ số. Nó giúp đánh giá thị trường đang được định giá cao hay thấp so với lịch sử.

Ảnh trên: Chỉ số P/E (Price-to-Earnings)

8. Điểm chứng khoán có thể dự đoán được không?

Việc dự đoán chính xác điểm chứng khoán trong ngắn hạn là không thể do tính biến động và các yếu tố bất ngờ. Tuy nhiên, phân tích các yếu tố cơ bản và kỹ thuật có thể giúp nhà đầu tư dự báo xu hướng trong trung và dài hạn.

9. Một nhà đầu tư mới có nên quá tập trung vào điểm chứng khoán hàng ngày?

Nhà đầu tư mới nên tập trung vào các mục tiêu dài hạn và các yếu tố cơ bản của doanh nghiệp thay vì bị ảnh hưởng bởi biến động hàng ngày. Việc theo dõi điểm số liên tục có thể dẫn đến các quyết định giao dịch theo cảm tính.

10. Điểm chứng khoán màu đỏ có nghĩa là tất cả cổ phiếu đều giảm giá?

Không, điểm chứng khoán màu đỏ chỉ có nghĩa là giá trị vốn hóa tổng thể của thị trường đã giảm. Trong một phiên giảm điểm, vẫn có thể có những cổ phiếu riêng lẻ tăng giá do có thông tin kinh doanh tích cực hoặc các yếu tố đặc thù.

8. Kết Luận

Điểm chứng khoán không chỉ là một con số biến động trên bảng điện tử, mà là một chỉ báo toàn diện, phản ánh sức sống của nền kinh tế, hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp và tâm lý của hàng triệu nhà đầu tư. Việc trang bị kiến thức để hiểu và phân tích chính xác điểm số là một kỹ năng nền tảng và thiết yếu cho bất kỳ ai muốn tham gia vào thị trường. Thay vì lo sợ trước những biến động ngắn hạn, nhà đầu tư nên coi điểm chứng khoán là một công cụ hữu ích để ra quyết định một cách bình tĩnh, có cơ sở và hướng tới sự tăng trưởng tài sản bền vững trong dài hạn.

FTD Chứng Khoán: Thông tin, Đặc điểm, Cách xác định và Lưu ý Áp dụng

bởi Nguyễn Tiến Dũng | Th5 24, 2025 | Chứng Khoán Cơ Bản

Đặc điểm độc nhất của FTD chứng khoán nằm ở các tiêu chí định lượng nghiêm ngặt về thời điểm, biên độ tăng giá và khối lượng giao dịch. Một FTD chứng khoán hợp lệ phải xuất hiện từ ngày thứ tư trở đi của một nỗ lực hồi phục, với chỉ số chính của thị trường tăng mạnh trên một mức phần trăm tối thiểu và được hậu thuẫn bởi khối lượng giao dịch cao hơn ngày trước đó, cho thấy sự tham gia mạnh mẽ của dòng tiền từ các nhà đầu tư tổ chức.

Việc xác định một Ngày Bùng Nổ Theo Đà đòi hỏi một quy trình theo dõi thị trường có hệ thống, bắt đầu từ việc nhận diện đáy của một đợt điều chỉnh, theo dõi nỗ lực hồi phục đầu tiên và sau đó là đếm số ngày để chờ đợi tín hiệu xác nhận. Quy trình này giúp nhà đầu tư tránh được việc mua vào quá sớm trong các đợt phục hồi giả và tăng xác suất thành công khi tham gia vào một xu hướng tăng mới.

Việc áp dụng FTD chứng khoán trong thực tế là một công cụ xác suất giúp định thời điểm thị trường, không phải là một cam kết chắc chắn về lợi nhuận. Tín hiệu này chỉ báo hiệu thời điểm “an toàn hơn” để bắt đầu mua các cổ phiếu dẫn dắt, nhưng sự thành công cuối cùng phụ thuộc vào khả năng lựa chọn cổ phiếu tốt và kỷ luật quản trị rủi ro chặt chẽ, đặc biệt là khi tín hiệu FTD có thể thất bại.

1. FTD Trong Chứng Khoán là gì?

FTD (Follow-Through Day) là gì?

Ảnh trên: FTD Chứng Khoán

FTD chứng khoán, viết tắt của Follow-Through Day hay Ngày Bùng Nổ Theo Đà, là một tín hiệu mạnh mẽ xác nhận một xu hướng tăng mới của thị trường chứng khoán đã bắt đầu sau một giai đoạn điều chỉnh hoặc thị trường giá xuống (Nguồn: William J. O’Neil, How to Make Money in Stocks). Tín hiệu này cho thấy các nhà đầu tư tổ chức đang bắt đầu mua vào một cách quyết liệt, tạo ra động lực đủ lớn để có thể bắt đầu một đợt tăng giá bền vững.

Nguồn gốc và cha đẻ của phương pháp FTD là ai?

Phương pháp FTD được phát triển và phổ biến bởi William J. O’Neil, nhà sáng lập của Investor’s Business Daily và là tác giả của hệ thống đầu tư CANSLIM nổi tiếng (Nguồn: Investor’s Business Daily). Ông đã nghiên cứu dữ liệu thị trường chứng khoán Mỹ trong hơn 100 năm và phát hiện ra rằng hầu hết các thị trường tăng giá lớn đều bắt đầu bằng một Ngày Bùng Nổ Theo Đà.

Ảnh trên: William J. O’Neil

2. Đặc Điểm Cốt Lõi để Nhận Diện Ngày Bùng Nổ Theo Đà (FTD)

Các tiêu chí xác định một Ngày Bùng Nổ Theo Đà (FTD) là gì?

Để xác định một Ngày Bùng Nổ Theo Đà, cần có sự kết hợp của 4 tiêu chí cốt lõi bao gồm: bối cảnh thị trường, thời điểm xuất hiện, biên độ tăng giá và khối lượng giao dịch (Nguồn: MarketSmith, “Follow-Through Day”). Sự thiếu hụt bất kỳ yếu tố nào cũng có thể làm giảm độ tin cậy của tín hiệu.

– Tiêu chí 1: Xuất hiện trong một Nỗ lực Hồi phục (Rally Attempt) Một FTD chứng khoán chỉ có giá trị khi nó xuất hiện sau khi thị trường đã thiết lập một đáy và bắt đầu một “nỗ lực hồi phục” (Nguồn: Investor’s Business Daily). Nỗ lực hồi phục bắt đầu vào ngày đầu tiên chỉ số chung đóng cửa tăng giá sau khi đã tạo một mức đáy mới. Ngày này được đếm là Ngày 1 của nỗ lực hồi phục.

– Tiêu chí 2: Thời điểm xuất hiện (Từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 là tối ưu) FTD chứng khoán thường xuất hiện trong khoảng từ ngày thứ 4 đến ngày thứ 7 của một nỗ lực hồi phục, đây được xem là khoảng thời gian tối ưu và đáng tin cậy nhất (Nguồn: William J. O’Neil). Các FTD xuất hiện muộn hơn (sau ngày thứ 10) thường có xu hướng yếu hơn và tỷ lệ thất bại cao hơn.

– Tiêu chí 3: Mức tăng giá của chỉ số chung (Tối thiểu 1.25%) Tại ngày FTD, một trong các chỉ số chính của thị trường (ví dụ: VN-Index, S&P 500) phải có mức tăng giá mạnh, thường là từ 1.25% trở lên (Nguồn: Investor’s Business Daily). Một số nhà phân tích khắt khe hơn yêu cầu mức tăng tối thiểu là 1.7% để tín hiệu trở nên rõ ràng và thuyết phục hơn.

Tiêu chí 4: Khối lượng giao dịch tăng đột biến Khối lượng giao dịch của chỉ số trong ngày FTD chứng khoán phải cao hơn so với ngày giao dịch trước đó, xác nhận sự tham gia của dòng tiền lớn (Nguồn: “How to Make Money in Stocks”, 2009). Khối lượng giao dịch tăng cho thấy sự đồng thuận và cam kết từ các nhà đầu tư tổ chức, tạo nền tảng vững chắc cho một xu hướng tăng giá mới.

Ảnh trên: Nỗ lực Hồi phục (Rally Attempt)

3. Hướng Dẫn Quy Trình Xác Định FTD chứng khoán trên Biểu Đồ

Làm thế nào để xác định FTD trên biểu đồ VN-Index?

Để xác định FTD trên biểu đồ VN-Index, nhà đầu tư cần thực hiện một quy trình 4 bước có hệ thống: xác định đáy, theo dõi nỗ lực hồi phục, đếm ngày và cuối cùng là xác nhận tín hiệu (Nguồn: IBD University). Quá trình này đòi hỏi sự kiên nhẫn và quan sát tỉ mỉ hành động của thị trường.

– H3: Bước 1: Xác định đáy của thị trường điều chỉnh Bước đầu tiên là xác định khi nào thị trường ngừng rơi và hình thành một mức giá thấp nhất mới (market bottom) sau một xu hướng giảm rõ rệt. Mức đáy này là điểm khởi đầu cho toàn bộ quá trình theo dõi tín hiệu FTD.

– H3: Bước 2: Theo dõi “Nỗ lực hồi phục” đầu tiên Ngày đầu tiên chỉ số VN-Index đóng cửa tăng giá so với ngày trước đó sau khi tạo đáy được tính là Ngày 1 của nỗ lực hồi phục. Nếu chỉ số giảm xuống thấp hơn mức đáy của Ngày 1, nỗ lực hồi phục đó sẽ bị hủy bỏ và quá trình đếm ngày phải bắt đầu lại từ đầu.

– H3: Bước 3: Đếm số ngày và chờ đợi tín hiệu FTD Nhà đầu tư bắt đầu đếm từ Ngày 1, Ngày 2, Ngày 3 và chờ đợi một phiên bùng nổ kể từ Ngày 4 trở đi. Các ngày từ 4 đến 7 được coi là “cửa sổ” lý tưởng để một FTD mạnh mẽ và đáng tin cậy xuất hiện.

– H3: Bước 4: Xác nhận FTD và hành động Một phiên giao dịch trong “cửa sổ” chờ đợi đáp ứng đủ cả hai điều kiện về giá (tăng >1.25%) và khối lượng (cao hơn ngày hôm trước) sẽ được xác nhận là FTD. Đây là tín hiệu để nhà đầu tư bắt đầu quá trình giải ngân một cách thận trọng vào các cổ phiếu hàng đầu.

Ảnh trên: Market bottom

4. FTD Có Phải Là Tín Hiệu Đáng Tin Cậy Tuyệt Đối?

Tín hiệu FTD có luôn luôn chính xác không?

Tín hiệu FTD không phải lúc nào cũng chính xác và không đảm bảo 100% thị trường sẽ bước vào một xu hướng tăng giá bền vững (Nguồn: Investor’s Business Daily). FTD là một công cụ dựa trên xác suất; nó giúp tăng khả năng thành công nhưng vẫn tồn tại rủi ro thất bại.

– H3: Phân tích tỷ lệ thành công và thất bại của FTD Theo nghiên cứu lịch sử thị trường của William J. O’Neil, khoảng 2/3 số lần FTD xuất hiện đã khởi đầu cho một xu hướng tăng giá thành công, trong khi 1/3 còn lại thất bại. Tỷ lệ này cho thấy FTD là một chỉ báo có giá trị nhưng nhấn mạnh tầm quan trọng của việc quản trị rủi ro sau khi tín hiệu xuất hiện.

– H3: Các trường hợp Ngày Bùng Nổ Theo Đà thất bại là gì? Một FTD được coi là thất bại khi chỉ số chung nhanh chóng đảo chiều và giảm xuống dưới mức đáy của ngày FTD đó (Nguồn: MarketSmith). Các nguyên nhân thất bại có thể bao gồm FTD xuất hiện quá muộn, khối lượng giao dịch yếu, hoặc các cổ phiếu dẫn dắt không thể bứt phá thành công sau tín hiệu.

– H3: FTD khác biệt như thế nào so với bẫy tăng giá (Bull Trap)? FTD khác biệt với bẫy tăng giá chủ yếu ở bối cảnh và các tiêu chí định lượng: FTD là một phần của quy trình xác nhận đáy có hệ thống, trong khi bẫy tăng giá thường là một đợt tăng giá ngắn hạn, thiếu sự xác nhận về khối lượng và không có sự dẫn dắt của các cổ phiếu mạnh. FTD cần một nỗ lực hồi phục kéo dài ít nhất 4 ngày, còn bẫy tăng giá có thể xảy ra bất cứ lúc nào.

Ảnh trên: Bull Trap

5. Chiến Lược Giao Dịch Hiệu Quả Sau Khi Xuất Hiện FTD

Nhà đầu tư nên hành động như thế nào sau một Ngày Bùng Nổ Theo Đà?

Sau khi một Ngày Bùng Nổ Theo Đà được xác nhận, nhà đầu tư nên bắt đầu giải ngân một cách có chọn lọc và kỷ luật, tập trung vào các cổ phiếu dẫn dắt và luôn tuân thủ các quy tắc quản trị rủi ro nghiêm ngặt (Nguồn: IBD University). FTD là tín hiệu “bật đèn xanh” để mua, nhưng không có nghĩa là mua một cách mù quáng.

– H3: Bắt đầu giải ngân từng phần vào các cổ phiếu dẫn dắt Hành động hợp lý là bắt đầu mua các cổ phiếu mạnh nhất trên thị trường, những cổ phiếu có nền tảng cơ bản tốt và đang cho thấy sức mạnh giá tương đối vượt trội. Nhà đầu tư không nên mua toàn bộ vị thế ngay lập tức mà nên giải ngân từng phần để kiểm soát rủi ro.

– H3: Áp dụng quy tắc quản trị rủi ro chặt chẽ Luôn đặt lệnh dừng lỗ cho mọi vị thế mua, thông thường là khoảng 7-8% so với giá mua để bảo vệ vốn (Nguồn: William J. O’Neil). Cần cắt lỗ ngay lập tức không do dự, nếu cổ phiếu vi phạm ngưỡng dừng lỗ đã đề ra. Kỷ luật này là yếu tố sống còn để tồn tại trên thị trường.

Việc áp dụng các quy tắc này đòi hỏi kỷ luật, kinh nghiệm và một phương pháp đầu tư rõ ràng. Đối với nhà đầu tư mới chưa định hình được con đường hoặc những ai đang loay hoay trong thua lỗ, việc có một chuyên gia đồng hành để xây dựng lộ trình đầu tư, đánh giá danh mục và xác định mục tiêu là vô cùng cần thiết, đặc biệt trong một thị trường đầy biến động.

Tại CASIN, chúng tôi cung cấp dịch vụ tư vấn đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp, giúp nhà đầu tư bảo vệ vốn và tạo ra lợi nhuận ổn định. Khác biệt với các môi giới truyền thống chỉ tập trung vào phí giao dịch, CASIN cam kết đồng hành trung và dài hạn, cá nhân hóa chiến lược cho từng khách hàng để mang lại sự an tâm tuyệt đối và tăng trưởng tài sản bền vững. Hãy liên hệ với Casin qua số điện thoại (Call/Zalo) ở góc dưới website hoặc điền thông tin đăng ký tư vấn.

Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN

6. UGC: Trải Nghiệm Thực Tế từ Nhà Đầu Tư

Nhà đầu tư chia sẻ kinh nghiệm áp dụng FTD như thế nào?

Kinh nghiệm thực tế cho thấy FTD là một công cụ hữu ích để định thời điểm thị trường nhưng cần được kết hợp với các kỹ năng khác. Dưới đây là chia sẻ từ các nhà đầu tư đã áp dụng phương pháp này.

– Anh Quang Huy, một nhà đầu tư tại Hà Nội khách hàng của CASIN đã phát biểu: ‘Trước đây tôi thường cố gắng bắt đáy và liên tục thua lỗ. Từ khi áp dụng FTD, tôi học được cách kiên nhẫn chờ đợi thị trường xác nhận. Tín hiệu FTD giúp tôi tự tin hơn khi giải ngân và tránh được nhiều đợt giảm giá mạnh.’

– Chị Minh Anh, một nhà đầu tư tại TP.HCM khách hàng của CASIN đã phát biểu: ‘FTD không phải lúc nào cũng đúng, tôi đã từng trải qua FTD thất bại. Nhưng điều quan trọng nhất tôi học được là phải cắt lỗ ngay khi thị trường đi ngược lại. FTD cho tôi điểm vào, nhưng quy tắc cắt lỗ mới là thứ giúp tôi bảo vệ tài khoản.’

7. Các Câu Hỏi Thường Gặp về FTD Trong Chứng Khoán

1. Ngày Bùng Nổ Theo Đà (FTD) có áp dụng cho từng cổ phiếu riêng lẻ không?

FTD là một chỉ báo dành cho thị trường chung (chỉ số VN-Index, S&P 500), không áp dụng cho các cổ phiếu riêng lẻ. Nó giúp xác định xu hướng chung của toàn thị trường.

Ảnh trên: VN-Index

2. Điều gì sẽ xảy ra nếu FTD xuất hiện vào ngày thứ 3 của nỗ lực hồi phục?

Một phiên tăng mạnh vào ngày thứ 3 không được coi là một FTD hợp lệ. Theo định nghĩa của William J. O’Neil, tín hiệu FTD chỉ có thể xuất hiện từ ngày thứ 4 trở đi.

3. Khối lượng giao dịch ngày FTD cần cao hơn bao nhiêu so với ngày trước?

Không có một con số phần trăm cụ thể, chỉ cần khối lượng giao dịch cao hơn ngày hôm trước. Tuy nhiên, khối lượng càng cao hơn đáng kể thì tín hiệu càng mạnh mẽ và đáng tin cậy.

4. Làm thế nào để phân biệt FTD với một đợt phục hồi kỹ thuật thông thường?

FTD được phân biệt bởi sự kết hợp của 4 yếu tố: xảy ra sau một đợt giảm giá, bắt đầu từ ngày thứ 4 của nỗ lực hồi phục, có mức tăng giá mạnh và khối lượng lớn.

5. Nếu bỏ lỡ một ngày FTD thì nên làm gì?

Nhà đầu tư không cần phải mua ngay lập tức vào ngày FTD. Thị trường thường sẽ có những đợt điều chỉnh hoặc đi ngang sau đó, tạo ra các cơ hội mua tốt hơn ở các cổ phiếu dẫn dắt.

6. Tín hiệu FTD có hiệu quả ở thị trường chứng khoán Việt Nam không?

Nguyên tắc về FTD có thể áp dụng cho bất kỳ thị trường chứng khoán nào, bao gồm cả Việt Nam, vì nó dựa trên quy luật cung cầu và tâm lý đám đông, vốn là những yếu tố phổ quát.

7. Có cần quan tâm đến các yếu tố vĩ mô vào ngày FTD không?

Mặc dù FTD là một chỉ báo kỹ thuật, việc các tin tức vĩ mô tích cực hỗ trợ có thể làm tăng thêm độ tin cậy của tín hiệu. Tuy nhiên, hành động giá và khối lượng vẫn là yếu tố quyết định.

8. Tại sao FTD lại quan trọng đối với nhà đầu tư theo trường phái CANSLIM?

FTD là chữ ‘M’ (Market Direction) trong hệ thống CANSLIM. Nó giúp nhà đầu tư xác định đúng thời điểm tham gia thị trường, tránh mua cổ phiếu tốt nhưng sai thời điểm thị trường chung.

Ảnh trên: CANSLIM

9. Có chỉ báo nào khác nên sử dụng kết hợp với FTD không?

Nhà đầu tư nên kết hợp FTD với việc phân tích các cổ phiếu dẫn dắt (leading stocks). Một FTD mạnh mẽ thường được theo sau bởi sự bứt phá của nhiều cổ phiếu hàng đầu thị trường.

10. Tần suất xuất hiện của FTD trong một năm là bao nhiêu?

Tần suất xuất hiện FTD phụ thuộc vào biến động của thị trường. Trong một năm có nhiều đợt điều chỉnh, có thể có vài tín hiệu FTD xuất hiện, bao gồm cả những tín hiệu thành công và thất bại.

8. Kết Luận

Ngày Bùng Nổ Theo Đà (FTD) là một công cụ mạnh mẽ và khách quan trong bộ phương pháp của nhà đầu tư tăng trưởng, cung cấp một tín hiệu rõ ràng để xác định thời điểm tiềm năng của một xu hướng tăng mới. Việc nắm vững các đặc điểm, quy trình nhận diện và chiến lược hành động sau FTD giúp nhà đầu tư nâng cao xác suất thành công và tránh được những sai lầm coûteuses khi cố gắng bắt đáy thị trường.

Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhắc lại là FTD không phải là một công thức ma thuật. Nó là một chỉ báo xác suất, và sự thành công không chỉ đến từ việc nhận diện đúng FTD mà còn phụ thuộc vào khả năng lựa chọn cổ phiếu vượt trội và trên hết là kỷ luật tuân thủ các quy tắc quản trị rủi ro. Hãy xem FTD như một người gác cổng, cho bạn biết khi nào con đường đã an toàn hơn để tiến vào, nhưng hành trình sau đó vẫn hoàn toàn phụ thuộc vào kỹ năng và sự chuẩn bị của chính bạn.

Chứng khoán nợ: Thông tin, Đặc điểm, Phân loại và Vai trò

bởi Nguyễn Tiến Dũng | Th5 24, 2025 | Chứng Khoán Cơ Bản

Đặc điểm độc nhất của chứng khoán nợ nằm ở quyền lợi và nghĩa vụ rõ ràng của các bên. Người nắm giữ không có quyền sở hữu hay tham gia điều hành doanh nghiệp nhưng được ưu tiên thanh toán trước cổ đông khi công ty giải thể hoặc phá sản. Lợi tức nhận được thường là một khoản cố định và được xác định trước, mang lại sự ổn định cho nhà đầu tư (Nguồn: Uỷ ban Chứng khoán Nhà nước – UBCKNN).

Chứng khoán nợ được phân loại dựa trên ba tiêu chí chính: tổ chức phát hành (Chính phủ hoặc doanh nghiệp), kỳ hạn (ngắn hạn, trung hạn, dài hạn), và tính chất chuyển đổi (trái phiếu chuyển đổi hoặc không chuyển đổi). Sự đa dạng này cho phép các nhà đầu tư lựa chọn sản phẩm phù hợp với khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính của mình.

Vai trò của chứng khoán nợ là kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho các tổ chức phát hành như Chính phủ và doanh nghiệp để tài trợ cho các dự án đầu tư phát triển. Đối với nhà đầu tư, đây là một kênh đầu tư tạo thu nhập thụ động ổn định và an toàn hơn so với chứng khoán vốn, góp phần đa dạng hóa danh mục đầu tư.

1. Chứng khoán nợ là gì?

Ảnh trên: Chứng khoán nợ là gì?

Chứng khoán nợ là công cụ tài chính xác nhận nghĩa vụ trả nợ của tổ chức phát hành đối với người nắm giữ trong một khoảng thời gian xác định, kèm theo lãi suất và các điều kiện khác (Theo Khoản 5, Điều 4, Luật Chứng khoán 2019). Đây là một dạng bằng chứng ghi nhận khoản nợ, trong đó người mua chứng khoán (nhà đầu tư) đóng vai trò là chủ nợ và tổ chức phát hành (doanh nghiệp, chính phủ) là con nợ. Tổ chức phát hành có trách nhiệm thanh toán đầy đủ tiền lãi và hoàn trả tiền gốc cho nhà đầu tư khi chứng khoán đáo hạn. Các loại chứng khoán nợ phổ biến nhất bao gồm trái phiếu và chứng chỉ tiền gửi.

Sự tồn tại của chứng khoán nợ tạo ra một kênh dẫn vốn hiệu quả trong nền kinh tế, cho phép các chủ thể cần vốn có thể tiếp cận nguồn vốn từ công chúng một cách minh bạch và rộng rãi. Tiếp theo, việc tìm hiểu các đặc điểm cụ thể sẽ làm rõ hơn bản chất của công cụ tài chính này.

2. Đặc điểm của chứng khoán nợ là gì?

Chứng khoán nợ có 4 đặc điểm chính: xác nhận quyền chủ nợ, có kỳ hạn và lãi suất xác định, không có quyền biểu quyết, và được ưu tiên thanh toán (Nguồn: Investopedia, 2024). Những đặc điểm này phân biệt rõ ràng chứng khoán nợ với các loại chứng khoán khác trên thị trường.

– Xác nhận quyền của người chủ nợ: Người sở hữu chứng khoán nợ là chủ nợ của tổ chức phát hành. Họ không phải là chủ sở hữu của doanh nghiệp và không có quyền tham gia vào các quyết định quản trị, điều hành.

– Có kỳ hạn và lãi suất xác định: Hầu hết các loại chứng khoán nợ đều có một ngày đáo hạn cụ thể, là thời điểm tổ chức phát hành phải hoàn trả toàn bộ số tiền gốc. Lãi suất (coupon) có thể là cố định, thả nổi hoặc bằng không, nhưng được quy định rõ ràng trong các điều khoản phát hành.

– Lợi tức không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh: Lợi tức của chứng khoán nợ là một khoản được xác định trước và không phụ thuộc vào lợi nhuận hay thua lỗ của tổ chức phát hành, miễn là tổ chức đó vẫn có khả năng thanh toán.

– Mức độ ưu tiên thanh toán cao: Trong trường hợp tổ chức phát hành bị phá sản hoặc giải thể, người nắm giữ chứng khoán nợ sẽ được ưu tiên thanh toán các khoản nợ (cả gốc và lãi) trước những người nắm giữ chứng khoán vốn (cổ đông).

Những đặc điểm này định hình nên cấu trúc rủi ro và lợi nhuận của chứng khoán nợ. Để có cái nhìn toàn diện hơn, việc phân loại các sản phẩm thuộc nhóm này là cần thiết.

Ảnh trên: Có kỳ hạn và lãi suất xác định

3. Các loại chứng khoán nợ phổ biến là gì?

Chứng khoán nợ được phân loại thành 3 nhóm chính dựa trên tổ chức phát hành: trái phiếu chính phủ, trái phiếu chính quyền địa phương, và trái phiếu doanh nghiệp (Theo Luật Chứng khoán 2019). Mỗi loại hình này phục vụ một mục đích huy động vốn riêng và có mức độ rủi ro khác nhau.

3.1. Trái phiếu Chính phủ

Trái phiếu Chính phủ là loại chứng khoán nợ do Kho bạc Nhà nước phát hành nhằm huy động vốn cho ngân sách nhà nước hoặc tài trợ cho các dự án, công trình quốc gia cụ thể. Đây được coi là loại chứng khoán nợ có độ an toàn cao nhất trên thị trường vì rủi ro vỡ nợ của Chính phủ gần như bằng không. Lãi suất của trái phiếu chính phủ thường được xem là lãi suất phi rủi ro.

Ảnh trên: Trái phiếu chính phủ

3.2. Trái phiếu Chính quyền địa phương

Trái phiếu Chính quyền địa phương là loại chứng khoán nợ do UBND cấp tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương phát hành để huy động vốn cho các dự án đầu tư tại địa phương. Mức độ tín nhiệm của loại trái phiếu này phụ thuộc vào năng lực tài chính và khả năng trả nợ của chính quyền địa phương đó.

3.3. Trái phiếu Doanh nghiệp

Trái phiếu doanh nghiệp là loại chứng khoán nợ do các công ty cổ phần hoặc công ty TNHH phát hành nhằm huy động vốn cho hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc tăng quy mô vốn. Trái phiếu doanh nghiệp có mức độ rủi ro cao hơn trái phiếu chính phủ, do đó thường có lãi suất hấp dẫn hơn để bù đắp cho rủi ro tín dụng mà nhà đầu tư phải gánh chịu.

Sự khác biệt cơ bản giữa các loại chứng khoán nợ và chứng khoán vốn sẽ được làm rõ ở phần tiếp theo.

Ảnh trên: Trái phiếu Doanh nghiệp

4. Chứng khoán nợ và chứng khoán vốn có khác nhau không?

Chứng khoán nợ và chứng khoán vốn hoàn toàn khác nhau về bản chất pháp lý, quyền lợi, rủi ro và lợi tức (Nguồn: Corporate Finance Institute). Việc phân biệt rõ hai loại hình này là kiến thức nền tảng cho mọi nhà đầu tư khi tham gia thị trường chứng khoán.

Tóm lại, lựa chọn giữa chứng khoán nợ và chứng khoán vốn phụ thuộc vào khẩu vị rủi ro và mục tiêu đầu tư. Chứng khoán nợ phù hợp với nhà đầu tư ưa thích sự an toàn và thu nhập ổn định.

5. Vai trò của thị trường chứng khoán nợ là gì?

Thị trường chứng khoán nợ đóng vai trò là kênh huy động vốn trung và dài hạn chủ chốt cho nền kinh tế, đồng thời cung cấp công cụ đầu tư an toàn và đa dạng hóa cho công chúng. Thị trường này là một bộ phận không thể thiếu của một hệ thống tài chính hoàn chỉnh.

– Đối với tổ chức phát hành: Cung cấp một kênh huy động vốn hiệu quả bên cạnh tín dụng ngân hàng và phát hành cổ phiếu. Chính phủ huy động vốn để bù đắp thâm hụt ngân sách và đầu tư cơ sở hạ tầng. Doanh nghiệp huy động vốn để mở rộng sản xuất, kinh doanh.

– Đối với nhà đầu tư: Tạo ra một kênh đầu tư có thu nhập ổn định và mức độ rủi ro thấp hơn so với cổ phiếu. Đây là công cụ quan trọng để đa dạng hóa danh mục, giảm thiểu biến động và bảo toàn vốn.

– Đối với Chính phủ: Là công cụ để thực thi chính sách tiền tệ. Ngân hàng Nhà nước có thể mua bán trái phiếu chính phủ trên thị trường mở để điều tiết lượng tiền cung ứng, tác động đến lãi suất và ổn định kinh tế vĩ mô.

Sự phát triển của thị trường chứng khoán nợ giúp tăng cường sự ổn định và hiệu quả của toàn bộ hệ thống tài chính. Tuy nhiên, nhà đầu tư cũng cần nhận thức rõ các rủi ro tiềm ẩn.

6. Rủi ro khi đầu tư chứng khoán nợ là gì?

Ảnh trên: Rủi ro lạm phát

Đầu tư chứng khoán nợ đối mặt với 4 rủi ro chính: rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng (vỡ nợ), rủi ro lạm phát và rủi ro thanh khoản (Nguồn: FINRA). Mặc dù được xem là an toàn, không có khoản đầu tư nào là hoàn toàn không có rủi ro.

– Rủi ro lãi suất: Khi lãi suất thị trường tăng lên, giá của các loại trái phiếu đang lưu hành (với lãi suất cố định thấp hơn) sẽ giảm xuống. Nhà đầu tư sẽ bị lỗ nếu bán trái phiếu trước ngày đáo hạn.

– Rủi ro tín dụng (Rủi ro vỡ nợ): Đây là rủi ro mà tổ chức phát hành không có khả năng thanh toán lãi hoặc gốc đúng hạn. Rủi ro này đặc biệt hiện hữu đối với trái phiếu doanh nghiệp có xếp hạng tín nhiệm thấp.

– Rủi ro lạm phát: Lạm phát làm giảm sức mua của dòng tiền mà nhà đầu tư nhận được từ lãi suất cố định. Nếu tỷ lệ lạm phát cao hơn lãi suất trái phiếu, lợi nhuận thực của nhà đầu tư sẽ là số âm.

– Rủi ro thanh khoản: Rủi ro này xảy ra khi nhà đầu tư muốn bán chứng khoán nợ trước hạn nhưng không tìm được người mua, hoặc phải bán với giá thấp hơn nhiều so với giá trị thực do thị trường kém sôi động.

Việc điều hướng qua những rủi ro này đòi hỏi kiến thức và kinh nghiệm sâu sắc, đặc biệt trong một thị trường tài chính đầy biến động. Đối với nhà đầu tư, đặc biệt là người mới, việc có một người đồng hành chuyên nghiệp để xây dựng một chiến lược đầu tư được cá nhân hóa là vô cùng cần thiết. CASIN, với vai trò là công ty tư vấn đầu tư cá nhân chuyên nghiệp, không chỉ giúp bạn bảo vệ vốn mà còn tập trung vào việc tạo ra lợi nhuận ổn định và bền vững. Khác biệt với các môi giới truyền thống, CASIN cam kết đồng hành trung và dài hạn, cá nhân hóa chiến lược cho từng khách hàng, mang lại sự an tâm tuyệt đối trên hành trình đầu tư.

Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN

7. Các câu hỏi thường gặp về Chứng khoán nợ

1. Chứng khoán nợ ngắn hạn là gì?

Chứng khoán nợ ngắn hạn là các công cụ có kỳ hạn dưới 1 năm, ví dụ như tín phiếu kho bạc hoặc chứng chỉ tiền gửi ngắn hạn, thường được sử dụng cho mục đích quản lý thanh khoản (Nguồn: Ngân hàng Nhà nước Việt Nam).

2. Lãi suất của chứng khoán nợ được gọi là gì?

Lãi suất của chứng khoán nợ thường được gọi là “coupon” hoặc “lãi suất danh nghĩa”, là tỷ lệ phần trăm trên mệnh giá mà tổ chức phát hành trả cho người nắm giữ theo định kỳ (thường là hàng năm hoặc nửa năm).

Ảnh trên: Coupon

3. Mệnh giá của chứng khoán nợ là gì?

Mệnh giá (par value) là giá trị danh nghĩa của chứng khoán nợ, là số tiền gốc mà tổ chức phát hành sẽ hoàn trả cho nhà đầu tư vào ngày đáo hạn. Mệnh giá trái phiếu ở Việt Nam thường là 100.000 VNĐ.

4. Trái phiếu chuyển đổi có phải là chứng khoán nợ không?

Trái phiếu chuyển đổi là một dạng chứng khoán nợ đặc biệt, cho phép người nắm giữ quyền chuyển đổi trái phiếu thành cổ phiếu phổ thông của cùng một công ty phát hành theo một tỷ lệ và điều kiện xác định trước.

5. Ai có thể phát hành chứng khoán nợ?

Các tổ chức có thể phát hành chứng khoán nợ bao gồm Chính phủ (thông qua Kho bạc Nhà nước), chính quyền địa phương (UBND cấp tỉnh), và các doanh nghiệp đáp ứng đủ điều kiện theo quy định của pháp luật.

6. Đầu tư vào chứng khoán nợ có an toàn không?

Chứng khoán nợ, đặc biệt là trái phiếu chính phủ, được coi là an toàn hơn cổ phiếu. Tuy nhiên, nhà đầu tư vẫn phải đối mặt với các rủi ro như rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng và rủi ro lạm phát.

7. Làm thế nào để mua chứng khoán nợ?

Nhà đầu tư có thể mua chứng khoán nợ trên thị trường sơ cấp (thông qua các đợt phát hành) hoặc thị trường thứ cấp (mua lại từ các nhà đầu tư khác) thông qua các công ty chứng khoán hoặc ngân hàng thương mại.

8. Xếp hạng tín nhiệm của chứng khoán nợ là gì?

Xếp hạng tín nhiệm là sự đánh giá của các tổ chức chuyên biệt (như S&P, Moody’s) về khả năng trả nợ của tổ chức phát hành. Xếp hạng càng cao thì rủi ro vỡ nợ càng thấp và ngược lại.

9. “Zero-coupon bond” (Trái phiếu không trả lãi) là gì?

Ảnh trên: Zero-coupon bond

Đây là loại trái phiếu không trả lãi định kỳ. Thay vào đó, nó được bán với giá chiết khấu so với mệnh giá và nhà đầu tư nhận lại toàn bộ mệnh giá khi đáo hạn. Phần chênh lệch chính là lợi nhuận.

10. Lợi suất đáo hạn (YTM) là gì?

Lợi suất đáo hạn (Yield to Maturity – YTM) là tổng lợi nhuận mà nhà đầu tư dự kiến sẽ nhận được nếu giữ trái phiếu cho đến ngày đáo hạn, tính toán dựa trên giá mua, mệnh giá, lãi suất coupon và thời gian.

8. Kết luận

Chứng khoán nợ là một thành phần cốt lõi, không thể thiếu của thị trường tài chính, đóng vai trò quan trọng trong việc luân chuyển vốn và cung cấp các lựa chọn đầu tư đa dạng. Từ trái phiếu chính phủ an toàn đến trái phiếu doanh nghiệp có lợi suất cao hơn, mỗi loại chứng khoán nợ đều mang những đặc điểm và mức độ rủi ro riêng, phù hợp với các mục tiêu tài chính khác nhau.

Thông qua việc nắm vững các khái niệm cơ bản về định nghĩa, đặc điểm, phân loại và các rủi ro liên quan, nhà đầu tư có thể đưa ra những quyết định sáng suốt hơn. Việc hiểu rõ sự khác biệt giữa chứng khoán nợ và chứng khoán vốn là chìa khóa để xây dựng một danh mục đầu tư cân bằng, vừa tối ưu hóa lợi nhuận, vừa quản trị rủi ro hiệu quả. Đối với bất kỳ nhà đầu tư nào, việc trang bị kiến thức vững chắc về chứng khoán nợ là bước đi đầu tiên trên con đường hướng tới sự tự do và an toàn tài chính.

Chứng khoán kinh doanh: Khái niệm, Đặc điểm, Nguyên tắc Kế toán và Hạch toán chi tiết

bởi Nguyễn Tiến Dũng | Th5 24, 2025 | Chứng Khoán Cơ Bản

Đặc điểm độc nhất của chứng khoán kinh doanh nằm ở mục đích nắm giữ và tính thanh khoản. Không giống các khoản đầu tư dài hạn, giá trị của chúng được xác định lại theo giá trị hợp lý tại mỗi thời điểm lập báo cáo, và mọi biến động được ghi nhận trực tiếp vào báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh, thể hiện rõ chiến lược đầu tư lướt sóng của doanh nghiệp.

Nguyên tắc kế toán đối với chứng khoán kinh doanh yêu cầu sự tách biệt rõ ràng giữa giá gốc và chi phí giao dịch, đồng thời phải được theo dõi chi tiết cho từng loại chứng khoán. Việc đánh giá lại và lập dự phòng giảm giá là bắt buộc, đảm bảo thông tin trên báo cáo tài chính phản ánh trung thực giá trị thị trường và rủi ro tiềm ẩn.

Việc hạch toán chứng khoán kinh doanh được thực hiện chủ yếu qua Tài khoản 121, bao gồm các nghiệp vụ từ mua, bán, nhận cổ tức, cho đến đánh giá lại cuối kỳ. Cách thức trình bày khoản mục này trên Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả kinh doanh cung cấp cho nhà đầu tư cái nhìn sâu sắc về hiệu quả hoạt động tài chính ngắn hạn của doanh nghiệp.

1. Chứng khoán kinh doanh là gì?

Ảnh trên: Chứng khoán kinh doanh

Chứng khoán kinh doanh là các loại chứng khoán được doanh nghiệp mua vào với mục đích bán lại để kiếm lời từ sự biến động giá trong ngắn hạn (Theo Khoản 1, Điều 16, Thông tư 200/2014/TT-BTC). Khoản mục này bao gồm cổ phiếu, trái phiếu, và các công cụ tài chính khác đáp ứng tiêu chí này.

1.1. Khái niệm theo Thông tư 200/2014/TT-BTC

Thông tư 200/2014/TT-BTC định nghĩa chứng khoán kinh doanh là các loại chứng khoán doanh nghiệp nắm giữ vì mục đích kinh doanh. Cụ thể, tài khoản 121 dùng để phản ánh tình hình mua, bán và thanh toán các loại chứng khoán theo quy định của pháp luật mà doanh nghiệp nắm giữ với mục đích chờ tăng giá để bán ra kiếm lời.

Việc phân loại một chứng khoán là “kinh doanh” phụ thuộc hoàn toàn vào ý định của ban lãnh đạo tại thời điểm mua, không phụ thuộc vào bản chất của loại chứng khoán đó.

Ảnh trên: Tài khoản 121

1.2. Mục đích nắm giữ chứng khoán kinh doanh

Mục đích chính của việc nắm giữ chứng khoán kinh doanh là thu lợi nhuận từ chênh lệch giá mua và giá bán trong một khoảng thời gian ngắn. Doanh nghiệp hoạt động như một nhà đầu tư chủ động trên thị trường, tận dụng các cơ hội biến động giá để tối ưu hóa dòng tiền nhàn rỗi và gia tăng lợi nhuận.

Mục đích này khác biệt cơ bản với các khoản đầu tư dài hạn khác như đầu tư vào công ty con (nhằm kiểm soát) hay đầu tư giữ đến ngày đáo hạn (nhằm hưởng lãi suất cố định).

2. Chứng khoán kinh doanh là tài sản hay nguồn vốn?

Chứng khoán kinh doanh là một khoản mục thuộc Tài sản Ngắn hạn trên Bảng cân đối kế toán (Theo Phụ lục 1, Thông tư 200/2014/TT-BTC). Nó được trình bày trong phần “A – TÀI SẢN NGẮN HẠN”, mã số 121.

Việc phân loại này xuất phát từ hai đặc tính cốt lõi của chứng khoán kinh doanh:

– Tính thanh khoản cao: Có khả năng chuyển đổi thành tiền mặt một cách nhanh chóng.

– Thời gian nắm giữ ngắn: Chu kỳ luân chuyển dự kiến dưới 12 tháng hoặc một chu kỳ kinh doanh thông thường.

Ảnh trên: Tính thanh khoản cao

3. Đặc điểm của Chứng khoán kinh doanh

Chứng khoán kinh doanh có các đặc điểm cơ bản giúp phân biệt với những khoản mục đầu tư tài chính khác trong doanh nghiệp.

3.1. Tính thanh khoản cao

Đây là đặc điểm quan trọng nhất, thể hiện khả năng được mua bán nhanh chóng trên một thị trường hoạt động mà không làm ảnh hưởng đáng kể đến giá thị trường. Các chứng khoán này thường được niêm yết trên các sở giao dịch chứng khoán, đảm bảo luôn có người mua và người bán sẵn sàng giao dịch.

3.2. Thời gian nắm giữ ngắn hạn

Doanh nghiệp dự định nắm giữ chứng khoán kinh doanh trong một khoảng thời gian ngắn, thường là dưới 01 năm. Mục tiêu là chốt lời nhanh chóng khi giá đạt kỳ vọng hoặc cắt lỗ kịp thời khi thị trường biến động tiêu cực, thay vì nắm giữ để nhận cổ tức hay lãi suất dài hạn.

3.3. Mục đích kiếm lời từ chênh lệch giá

Lợi nhuận từ chứng khoán kinh doanh chủ yếu đến từ sự thay đổi trong giá trị hợp lý (giá thị trường) của chúng. Mọi sự tăng hoặc giảm giá trị này đều được phản ánh trực tiếp vào doanh thu hoạt động tài chính hoặc chi phí tài chính trong kỳ của doanh nghiệp.

Ảnh trên: Sự chênh lệch giá

4. Các loại Chứng khoán kinh doanh phổ biến

Tài khoản 121 – “Chứng khoán kinh doanh” có thể bao gồm nhiều loại công cụ tài chính khác nhau, miễn là chúng thỏa mãn mục đích nắm giữ ngắn hạn để kinh doanh.

– Cổ phiếu: Bao gồm cả cổ phiếu niêm yết và chưa niêm yết được mua với mục đích bán lại.

– Trái phiếu: Bao gồm trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp được mua để bán lại trước ngày đáo hạn.

– Chứng chỉ quỹ: Các chứng chỉ của các quỹ đầu tư đại chúng.

– Công cụ tài chính phái sinh: Các hợp đồng quyền chọn, hợp đồng tương lai, hợp đồng kỳ hạn nắm giữ cho mục đích kinh doanh (không phải phòng ngừa rủi ro).

5. Nguyên tắc kế toán Chứng khoán kinh doanh theo Thông tư 200

Việc ghi nhận và theo dõi chứng khoán kinh doanh phải tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc được quy định tại Thông tư 200/2014/TT-BTC.

5.1. Nguyên tắc ghi nhận ban đầu

Chứng khoán kinh doanh phải được ghi nhận theo giá gốc tại thời điểm mua. Giá gốc bao gồm giá mua cộng (+) các chi phí liên quan trực tiếp đến việc mua như phí môi giới, phí giao dịch (Theo Khoản 2, Điều 16, Thông tư 200/2014/TT-BTC).

5.2. Nguyên tắc đánh giá lại cuối kỳ

Tại thời điểm lập Báo cáo tài chính, doanh nghiệp phải đánh giá lại toàn bộ chứng khoán kinh doanh theo giá trị hợp lý. Giá trị hợp lý thường là giá đóng cửa của chứng khoán niêm yết tại ngày lập báo cáo. Phần chênh lệch giữa giá trị hợp lý và giá trị ghi sổ được ghi nhận vào doanh thu hoặc chi phí tài chính.

5.3. Nguyên tắc lập dự phòng giảm giá

Ảnh trên: Thông tư 48/2019/TT-BTC

Doanh nghiệp phải trích lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh nếu giá trị hợp lý của chứng khoán thấp hơn giá trị ghi sổ. Khoản dự phòng này được ghi nhận vào chi phí tài chính để phản ánh khoản lỗ tiềm tàng (Theo quy định tại Thông tư 48/2019/TT-BTC).

6. Hướng dẫn hạch toán chi tiết các nghiệp vụ liên quan đến Chứng khoán kinh doanh (Tài khoản 121)

Các giao dịch liên quan đến chứng khoán kinh doanh được hạch toán chi tiết thông qua Tài khoản 121 và các tài khoản liên quan khác.

6.1. Hạch toán khi mua chứng khoán kinh doanh

Khi mua chứng khoán kinh doanh, kế toán ghi nhận theo giá mua thực tế cộng các chi phí liên quan.

– Nợ TK 121 – Chứng khoán kinh doanh (Tổng giá trị)

– Có các TK 111, 112 (Số tiền thanh toán)

Ảnh trên: TK 112

6.2. Hạch toán khi nhận cổ tức, lãi trái phiếu

Đối với cổ tức hoặc lãi được chia cho giai đoạn sau ngày mua, kế toán ghi nhận vào doanh thu hoạt động tài chính.

– Nợ các TK 111, 112, 138

– Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính

6.3. Hạch toán khi bán chứng khoán kinh doanh

Nghiệp vụ bán chứng khoán kinh doanh bao gồm việc ghi giảm giá trị chứng khoán và ghi nhận doanh thu từ việc bán.

– Ghi nhận doanh thu bán:

• • Nợ các TK 111, 112, 131
  • Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính

– Ghi giảm giá gốc chứng khoán:

• • Nợ TK 635 – Chi phí tài chính
  • Có TK 121 – Chứng khoán kinh doanh

Ảnh trên: TK 635

6.4. Hạch toán khi đánh giá lại cuối kỳ

– Trường hợp giá trị hợp lý cao hơn giá gốc:

• • Nợ TK 121 – Chứng khoán kinh doanh (Phần chênh lệch tăng)
  • Có TK 515 – Doanh thu hoạt động tài chính

– Trường hợp giá trị hợp lý thấp hơn giá gốc (lập dự phòng):

• • Nợ TK 635 – Chi phí tài chính
  • Có TK 229 – Dự phòng tổn thất tài sản (Chi tiết 2291)

7. Phân biệt Chứng khoán kinh doanh và các khoản đầu tư khác

Việc phân biệt rõ ràng giữa các loại hình đầu tư tài chính là yêu cầu bắt buộc để đảm bảo tính minh bạch của báo cáo tài chính.

Việc hạch toán và theo dõi các khoản đầu tư này đòi hỏi sự chính xác cao. Tương tự, trên phương diện đầu tư thực tế, việc ra quyết định mua bán cũng cần một chiến lược rõ ràng để bảo vệ vốn và tối ưu lợi nhuận. Nếu bạn là nhà đầu tư mới đang loay hoay tìm phương pháp hoặc đã có kinh nghiệm nhưng kết quả chưa như ý, việc có một chuyên gia đồng hành là vô cùng cần thiết. CASIN, với vai trò là công ty tư vấn đầu tư cá nhân chuyên nghiệp, sẽ giúp bạn xây dựng một chiến lược đầu tư được cá nhân hóa, tập trung vào việc bảo vệ vốn và tạo ra lợi nhuận ổn định. Khác với các phương pháp tư vấn truyền thống, CASIN đồng hành trung và dài hạn, mang lại sự an tâm tuyệt đối và giúp tài sản của bạn tăng trưởng bền vững. Liên hệ ngay với Casin qua hotline (Call/Zalo) trên website để được hỗ trợ.

Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN

8. Trình bày thông tin Chứng khoán kinh doanh trên Báo cáo tài chính

Thông tin về chứng khoán kinh doanh được thể hiện trên hai báo cáo chính là Bảng cân đối kế toán và Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh.

8.1. Trên Bảng cân đối kế toán

Chứng khoán kinh doanh được trình bày tại Mã số 121, thuộc mục “II. ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH NGẮN HẠN” trong phần “TÀI SẢN NGẮN HẠN”. Số liệu này là giá trị hợp lý của các chứng khoán tại ngày lập báo cáo, sau khi đã bù trừ với khoản dự phòng giảm giá.

Ảnh trên: Bảng cân đối kế toán

8.2. Trên Báo cáo kết quả hoạt động kinh doanh

Các giao dịch liên quan đến chứng khoán kinh doanh ảnh hưởng trực tiếp đến các chỉ tiêu sau:

– Mã số 21 – Doanh thu hoạt động tài chính: Ghi nhận lãi từ việc bán và đánh giá lại tăng giá trị chứng khoán.

– Mã số 22 – Chi phí tài chính: Ghi nhận lỗ từ việc bán, đánh giá lại giảm giá trị và chi phí trích lập dự phòng.

9. Câu hỏi thường gặp về Chứng khoán kinh doanh

1. Chi phí môi giới khi mua chứng khoán kinh doanh hạch toán vào đâu?

Chi phí môi giới, phí giao dịch và các chi phí liên quan trực tiếp khác được tính vào giá gốc của chứng khoán kinh doanh, hạch toán vào Nợ Tài khoản 121 (Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC).

2. Cổ tức bằng cổ phiếu có được ghi nhận là doanh thu không?

Cổ tức nhận bằng cổ phiếu không được ghi nhận là doanh thu. Doanh nghiệp chỉ theo dõi số lượng cổ phiếu tăng thêm trên thuyết minh báo cáo tài chính, không ghi nhận thay đổi về giá trị (Theo Thông tư 200/2014/TT-BTC).

3. Khi nào cần lập dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh?

Dự phòng giảm giá được lập tại thời điểm lập báo cáo tài chính, nếu có bằng chứng cho thấy giá trị hợp lý (giá thị trường) của chứng khoán thấp hơn giá gốc ghi sổ (Theo Thông tư 48/2019/TT-BTC).

4. Chứng khoán kinh doanh có bao gồm vàng, ngoại tệ không?

Không, chứng khoán kinh doanh không bao gồm vàng, bạc, kim khí quý, đá quý hay ngoại tệ. Các tài sản này được theo dõi và hạch toán trên các tài khoản kế toán riêng biệt như 1113, 1122, 152 (Theo Hệ thống tài khoản kế toán Việt Nam).

5. Sự khác biệt chính giữa Tài khoản 121 và 228 là gì?

Ảnh trên: TK 228

Sự khác biệt chính nằm ở mục đích nắm giữ và thời gian. TK 121 (Chứng khoán kinh doanh) dùng cho mục đích mua bán ngắn hạn, trong khi TK 228 (Đầu tư góp vốn) dùng cho mục đích đầu tư dài hạn.

6. Doanh nghiệp nào thường có khoản mục chứng khoán kinh doanh lớn?

Các công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ, ngân hàng thương mại, và các doanh nghiệp có lượng tiền nhàn rỗi lớn thường có khoản mục chứng khoán kinh doanh chiếm tỷ trọng cao trong cơ cấu tài sản.

7. Bán chứng khoán kinh doanh có phải chịu thuế TNDN không?

Lãi từ việc bán chứng khoán kinh doanh là một khoản thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN). Khoản lãi này sẽ được tổng hợp vào kết quả kinh doanh trong kỳ để xác định nghĩa vụ thuế phải nộp.

8. Chứng khoán kinh doanh được trình bày ở mã số nào trên BCTC?

Trên Bảng cân đối kế toán theo Thông tư 200, chứng khoán kinh doanh được trình bày ở Mã số 121. Khoản dự phòng giảm giá chứng khoán kinh doanh được trình bày ở Mã số 122.

9. Chuyển đổi một khoản đầu tư dài hạn thành chứng khoán kinh doanh được không?

Việc tái phân loại các khoản đầu tư tài chính được quy định rất chặt chẽ. Doanh nghiệp chỉ được tái phân loại khi có sự thay đổi trong mô hình kinh doanh, một sự kiện hiếm khi xảy ra (Theo Chuẩn mực IFRS 9).

10. Lỗ từ bán chứng khoán kinh doanh có được bù trừ với lãi không?

Ảnh trên: TK 515

Lỗ từ hoạt động bán chứng khoán kinh doanh sẽ được hạch toán vào chi phí tài chính (TK 635) và được bù trừ với doanh thu tài chính (TK 515) để xác định lợi nhuận gộp từ hoạt động tài chính trong kỳ.

10. Kết luận

Chứng khoán kinh doanh là một công cụ tài chính linh hoạt, giúp doanh nghiệp tối ưu hóa nguồn vốn nhàn rỗi và gia tăng lợi nhuận trong ngắn hạn. Tuy nhiên, việc hạch toán và quản lý khoản mục này đòi hỏi sự tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc của chuẩn mực kế toán, từ việc ghi nhận ban đầu, đánh giá lại theo giá trị hợp lý, đến việc lập dự phòng và trình bày trên báo cáo tài chính. Hiểu rõ bản chất, đặc điểm và cách vận hành của chứng khoán kinh doanh không chỉ giúp các kế toán viên thực hiện đúng nghiệp vụ mà còn cung cấp cho các nhà quản trị và nhà đầu tư một góc nhìn sắc bén về sức khỏe tài chính và chiến lược đầu tư ngắn hạn của doanh nghiệp.