Momentum (Quán tính) trong chứng khoán là tốc độ hoặc vận tốc của những thay đổi trong giá một loại chứng khoán, phản ánh sức mạnh của xu hướng hiện tại. Theo lý thuyết tài chính của Richard Driehaus, momentum hoạt động dựa trên nguyên lý giá có xu hướng tiếp tục di chuyển theo hướng cũ cho đến khi có một lực tác động đủ lớn làm thay đổi trạng thái đó (Investopedia, 2024).
Cách tính momentum dựa trên sự so sánh giữa mức giá đóng cửa hiện tại với mức giá ở một thời điểm xác định trong quá khứ thông qua các chỉ báo như Relative Strength Index (RSI), MACD hoặc Rate of Change (RoC). Các chỉ báo này giúp nhà đầu tư định lượng sức mạnh của dòng tiền và xác định các vùng quá mua hoặc quá bán dựa trên dữ liệu lịch sử khách quan (Đại học Florida, 2022).
Chiến lược giao dịch momentum tập trung vào nguyên tắc “mua cao, bán cao hơn” bằng cách xác định các cổ phiếu đang có xu hướng tăng trưởng mạnh mẽ và tham gia vị thế khi quán tính giá đạt mức tối ưu. Nghiên cứu của Jegadeesh và Titman (1993) chỉ ra rằng việc mua các tài sản có hiệu suất tốt trong 3-12 tháng qua thường mang lại lợi suất vượt trội trong ngắn hạn so với thị trường chung.
Rủi ro của momentum nằm ở hiện tượng “đảo chiều đột ngột” (Momentum Crashes) khi xu hướng đạt đến điểm cực hạn và cạn kiệt dòng tiền mua mới. Việc quản trị rủi ro đòi hỏi sự kết hợp chặt chẽ giữa các lệnh dừng lỗ tự động và việc theo dõi sát sao sự phân kỳ của các chỉ báo kỹ thuật để bảo vệ lợi nhuận trước các biến động tiêu cực (MSCI, 2021).
1. Momentum là gì trong chứng khoán?
Ảnh trên: Momentum
Momentum là đại lượng đo lường tốc độ thay đổi giá của một tài sản tài chính trong một khoảng thời gian nhất định. Khái niệm này xuất phát từ định luật chuyển động của Newton, cho rằng một vật thể đang chuyển động sẽ có xu hướng duy trì trạng thái đó trừ khi có ngoại lực tác động.
Trong thị trường tài chính, momentum phản ánh tâm lý đám đông và sự luân chuyển của dòng tiền lớn. Theo nghiên cứu của Eugene Fama (1970) về thị trường hiệu quả, momentum được coi là một “dị biệt” (anomaly) vì nó cho thấy giá cả không phản ứng ngay lập tức với thông tin mà dịch chuyển dần dần theo một quán tính nhất định.
2. Các chỉ báo đo lường Momentum phổ biến nhất là gì?
Có 3 chỉ báo phổ biến nhất để đo lường momentum bao gồm Relative Strength Index (RSI), Moving Average Convergence Divergence (MACD) và Rate of Change (RoC). Việc lựa chọn chỉ báo phụ thuộc vào khung thời gian và mục tiêu cụ thể của nhà đầu tư.
2.1. Chỉ báo RSI (Relative Strength Index) là gì?
RSI là chỉ báo dao động đo lường tốc độ và sự thay đổi của các biến động giá trong khoảng từ 0 đến 100. Theo J. Welles Wilder (1978), mức RSI trên 70 thường được coi là vùng quá mua, trong khi mức dưới 30 được coi là vùng quá bán.
2.2. Chỉ báo MACD hoạt động như thế nào?
Ảnh trên: Chỉ báo MACD
MACD đo lường mối quan hệ giữa hai đường trung bình động (EMA) để xác định sự thay đổi về sức mạnh, hướng đi và động lượng của xu hướng. Xu hướng tăng được xác nhận, nếu đường MACD cắt lên trên đường tín hiệu (Signal line).
2.3. Chỉ báo Rate of Change (RoC) tính toán như thế nào?
RoC tính toán tỷ lệ phần trăm thay đổi giá giữa mức giá hiện tại và mức giá của n phiên trước đó. Chỉ số RoC dương và đang tăng cho thấy đà tăng trưởng đang gia tốc mạnh mẽ (Đại học Purdue, 2021).
Ảnh trên: Rate of Change (RoC)
3. Tại sao chiến lược đầu tư Momentum lại hiệu quả?
Chiến lược momentum hiệu quả do sự phản ứng chậm của nhà đầu tư trước thông tin và hiệu ứng tâm lý bầy đàn trên thị trường. Khi một cổ phiếu bắt đầu tăng giá, những nhà đầu tư sớm tạo ra sự chú ý, kéo theo dòng vốn của những người đến sau, từ đó đẩy giá tiếp tục đi lên theo quán tính.
Theo dữ liệu từ MSCI World Momentum Index, chỉ số này đã mang lại lợi nhuận trung bình hàng năm cao hơn khoảng 2-3% so với chỉ số chuẩn trong vòng 20 năm qua. Điều này chứng minh rằng việc tập trung vào các tài sản đang có đà tăng trưởng tốt là một phương pháp tối ưu hóa lợi nhuận bền vững.
Dưới đây là các bước cốt lõi của một chiến lược momentum:
– Xác định nhóm cổ phiếu có hiệu suất cao nhất trong 6-12 tháng.
– Kiểm tra khối lượng giao dịch để đảm bảo đà tăng có sự ủng hộ của dòng tiền.
– Sử dụng các chỉ báo kỹ thuật để tìm điểm vào lệnh khi giá điều chỉnh nhẹ.
Thiết lập mức dừng lỗ chặt chẽ để bảo vệ vốn.
4. Dịch vụ tư vấn đầu tư chuyên nghiệp từ Chứng khoán Casin
Đầu tư theo phương pháp momentum mang lại lợi nhuận cao nhưng cũng tiềm ẩn rủi ro đảo chiều cực lớn nếu nhà đầu tư không đủ kinh nghiệm để nhận diện các dấu hiệu suy yếu của dòng tiền. Nếu bạn là nhà đầu tư mới chưa biết bắt đầu từ đâu hoặc đã từng giao dịch nhưng gặp thua lỗ do không kiểm soát được tâm lý thị trường, việc tìm kiếm một người đồng hành chuyên môn là vô cùng quan trọng.
Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN
Tại thị trường Việt Nam đầy biến động, Chứng khoán Casin tự hào là đơn vị tư vấn đầu tư cá nhân chuyên nghiệp, cam kết bảo vệ vốn và tạo ra lợi nhuận ổn định cho khách hàng. Khác biệt hoàn toàn với các môi giới truyền thống thường chỉ thúc đẩy giao dịch ngắn hạn để lấy phí, CASIN lựa chọn đồng hành trung và dài hạn, cá nhân hóa chiến lược dựa trên khẩu vị rủi ro riêng biệt của từng cá nhân. Chúng tôi giúp bạn xem xét danh mục, lên phương án giải ngân khoa học và nhận diện các cơ hội momentum thực thụ từ những cổ phiếu dẫn dắt thị trường. Hãy để các chuyên gia của Casin giúp bạn đạt được sự an tâm tuyệt đối và tăng trưởng tài sản bền vững bằng cách liên hệ qua số điện thoại (zalo) hoặc đăng ký tư vấn tại website của chúng tôi.
5. Làm thế nào để quản trị rủi ro khi giao dịch Momentum?
Quản trị rủi ro trong giao dịch momentum đòi hỏi việc tuân thủ kỷ luật dừng lỗ và đa dạng hóa danh mục theo các nhóm ngành khác nhau. Do tính chất “bay bổng” của các cổ phiếu momentum, khi xu hướng gãy đổ, tốc độ giảm giá thường rất nhanh và khốc liệt.
– Sử dụng lệnh dừng lỗ (Stop-loss) ở mức 5-7% so với giá mua.
– Chốt lời từng phần, nếu chỉ báo RSI vượt ngưỡng 80.
– Giảm tỷ trọng danh mục xuống 50%, nếu chỉ số chung của thị trường (Vn-Index) đánh mất đường trung bình động 50 ngày (RHS, 2023).
– Tránh nhồi lệnh tại vùng giá quá cao để hạn chế rủi ro đu đỉnh.
6. So sánh Momentum và Giá trị (Value Investing): Lựa chọn nào tốt hơn?
Ảnh trên: Value Investing
Đầu tư Momentum tập trung vào sự tăng trưởng ngắn hạn của giá, trong khi đầu tư Giá trị tập trung vào nội tại của doanh nghiệp và sự an toàn về biên lợi nhuận. Cả hai phương pháp đều có những ưu điểm riêng tùy thuộc vào chu kỳ kinh tế.
| Tiêu chí | Đầu tư Momentum | Đầu tư Giá trị |
|---|---|---|
| Mục tiêu | Mua cao, bán cao hơn | Mua thấp dưới giá trị thực |
| Thời gian nắm giữ | Ngắn đến trung hạn (3-12 tháng) | Dài hạn (nhiều năm) |
| Chỉ số quan tâm | RSI, MACD, Giá và Khối lượng | P/E, P/B, ROE, Dòng tiền |
| Rủi ro chính | Đảo chiều xu hướng đột ngột | “Bẫy giá trị” (cổ phiếu rẻ nhưng không tăng) |
Theo nghiên cứu từ Đại học California (2021), việc kết hợp cả hai yếu tố Momentum và Giá trị vào một danh mục (Multi-factor strategy) giúp giảm thiểu biến động và tối ưu hóa lợi suất điều chỉnh rủi ro tốt hơn so với việc chỉ dùng một phương pháp đơn lẻ.
7. Đánh giá từ người dùng thực tế về chiến lược Momentum tại Casin
Dưới đây là những chia sẻ thực tế từ các khách hàng đã trải nghiệm dịch vụ tư vấn của chúng tôi:
Chị Minh Anh, một nhà đầu tư đã đồng hành cùng Casin 2 năm, phát biểu: “Trước đây tôi thường mua đuổi theo các hội nhóm và liên tục cắt lỗ. Từ khi sử dụng dịch vụ tư vấn của Casin, tôi đã hiểu cách đi lệnh theo quán tính giá và đặc biệt là biết điểm dừng đúng lúc để bảo vệ thành quả.”
Anh Quốc Bảo, nhà đầu tư tại TP.HCM, chia sẻ: “Phương pháp momentum mà Casin tư vấn rất rõ ràng về con số và chỉ báo. Điều tôi thích nhất là sự khách quan, các bạn luôn dựa trên dữ liệu nghiên cứu thay vì những tin đồn thất thiệt trên thị trường.”
Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN
8. 10 câu hỏi thường gặp về Momentum
1. Momentum có phải là đầu cơ không?
Momentum là một chiến lược dựa trên dữ liệu kỹ thuật khách quan, không phải là suy đoán cảm tính, dù nó thường diễn ra trong khung thời gian ngắn hơn đầu tư giá trị.
2. Khung thời gian nào tốt nhất để xem Momentum?
Khung thời gian ngày (Daily) và tuần (Weekly) thường được các chuyên gia ưu tiên để loại bỏ các nhiễu động giá ngắn hạn trong phiên.
3. Momentum có thể dùng cho Forex hay Crypto không?
Có, momentum là đặc tính chung của mọi thị trường có tính thanh khoản cao và chịu tác động của tâm lý đám đông.
4. Khi nào momentum được coi là kết thúc?
Xu hướng momentum kết thúc, nếu giá phá vỡ đường xu hướng hỗ trợ hoặc các chỉ báo kỹ thuật tạo phân kỳ âm rõ rệt.
5. Chỉ báo momentum nào chính xác nhất?
Không có chỉ báo nào là tuyệt đối; việc kết hợp RSI và MACD thường mang lại độ tin cậy cao nhất (Đại học Florida, 2022).
6. Momentum crash là gì?
Momentum crash là hiện tượng các cổ phiếu tăng mạnh nhất trong giai đoạn trước đột ngột lao dốc không phanh khi thị trường đảo chiều.
7. Có nên dùng Momentum trong thị trường đi ngang (Sideway)?
Ảnh trên: Thị trường đi ngang
Không nên dùng chiến lược momentum trong thị trường đi ngang, vì chỉ báo sẽ liên tục đưa ra các tín hiệu giả (Whipsaws).
8. Nhà đầu tư nhỏ lẻ có thực hiện được chiến lược này không?
Có, chiến lược này rất phù hợp với nhà đầu tư nhỏ lẻ nhờ khả năng linh hoạt trong việc ra vào lệnh nhanh chóng.
9. Tần suất bón phân (rebalancing) danh mục momentum là bao lâu?
Việc rà soát lại danh mục nên được thực hiện hàng tháng hoặc hàng quý để loại bỏ các mã đã mất đà tăng.
10. Có công cụ nào lọc cổ phiếu momentum tự động không?
Các phần mềm như Amibroker hoặc các trang web chuyên dụng như TradingView cung cấp bộ lọc (Screener) dựa trên các tiêu chí momentum.
9. Kết luận
Momentum là một công cụ mạnh mẽ giúp nhà đầu tư tận dụng sức mạnh của xu hướng để tối đa hóa lợi nhuận trong ngắn và trung hạn. Tuy nhiên, thành công với chiến lược này không chỉ dừng lại ở việc biết “Momentum là gì” mà còn nằm ở khả năng quản trị rủi ro kỷ luật và nhận diện các dấu hiệu đảo chiều từ sớm. Bằng cách kết hợp các chỉ báo kỹ thuật khách quan như RSI, MACD với một tâm thế giao dịch điềm tĩnh, nhà đầu tư có thể biến quán tính thị trường thành lợi thế cạnh tranh của riêng mình. Thông điệp cuối cùng là: Đừng bao giờ giao dịch dựa trên cảm xúc; hãy để dữ liệu và các chuyên gia từ Chứng khoán Casin dẫn lối cho hành trình thịnh vượng của bạn.