Tài sản ròng: Khái niệm, Cách tính, Ý nghĩa và Phân loại

bởi Nguyễn Tiến Dũng | Th5 28, 2025 | Chứng Khoán Cơ Bản

Thuộc tính độc nhất của tài sản ròng là khả năng cung cấp một “bức ảnh chụp nhanh” (snapshot) toàn diện về tình hình tài chính. Khác với thu nhập là một dòng chảy (flow) trong một khoảng thời gian, tài sản ròng là một giá trị tồn tại (stock) tại một điểm thời gian duy nhất, cho phép đánh giá chính xác vị thế tài chính thực tế.

Trong các bối cảnh chuyên sâu, tài sản ròng được áp dụng với những thuật ngữ hiếm gặp hơn như Giá trị sổ sách (Book Value) của doanh nghiệp hoặc Giá trị tài sản ròng trên một đơn vị quỹ (NAV – Net Asset Value). Những ứng dụng này đóng vai trò quan trọng trong việc định giá doanh nghiệp và phân tích hiệu quả của các quỹ đầu tư.

1. Tài sản ròng là gì?

Ảnh trên: Tài sản ròng là gì ?

Tài sản ròng là giá trị của tất cả các tài sản tài chính và phi tài chính thuộc sở hữu của một cá nhân hoặc một tổ chức trừ đi tất cả các khoản nợ chưa thanh toán (Theo Corporate Finance Institute). Về bản chất, đây là con số thể hiện giá trị còn lại sau khi đã thanh toán hết mọi nghĩa vụ nợ.

Để hiểu rõ hơn, tài sản ròng được cấu thành từ hai thành phần chính: Tài sản (Assets) và Nợ phải trả (Liabilities).

Thành phần của Tài sản (Assets)

Tài sản là tất cả những gì một cá nhân hoặc doanh nghiệp sở hữu có giá trị kinh tế. Các tài sản này có thể được phân loại thành nhiều nhóm khác nhau để dễ dàng quản lý và định giá.

– Tài sản lưu động (Liquid Assets): Đây là những tài sản có thể chuyển đổi thành tiền mặt một cách nhanh chóng.

Tiền mặt và các khoản tương đương tiền.

Số dư trong tài khoản ngân hàng.

Các khoản đầu tư ngắn hạn có tính thanh khoản cao.

Ảnh trên: Tài sản lưu động (Liquid Assets)

– Tài sản đầu tư (Investment Assets): Đây là những tài sản được nắm giữ với mục đích tạo ra thu nhập hoặc tăng trưởng giá trị trong tương lai.

Cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ.

Bất động sản đầu tư.

Các khoản góp vốn vào doanh nghiệp.

– Tài sản cá nhân (Personal Assets): Đây là những tài sản vật chất có giá trị sử dụng hoặc giá trị thị trường.

Nhà ở, đất đai.

Xe cộ.

Các vật dụng có giá trị khác như trang sức, tác phẩm nghệ thuật.

Việc xác định chính xác giá trị thị trường hiện tại của các tài sản này là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong quá trình tính toán. Tiếp theo, cần phải xác định các khoản Nợ phải trả.

Ảnh trên: Tài sản cá nhân (Personal Assets)

Thành phần của Nợ phải trả (Liabilities)

Nợ phải trả là tất cả các nghĩa vụ tài chính hoặc các khoản nợ mà một cá nhân hoặc doanh nghiệp phải thanh toán cho bên khác. Việc liệt kê đầy đủ các khoản nợ là cực kỳ quan trọng để đảm bảo tính chính xác.

– Nợ có bảo đảm (Secured Liabilities): Các khoản nợ được bảo đảm bằng một tài sản cụ thể.

Khoản vay thế chấp mua nhà.

Khoản vay mua ô tô.

– Nợ không có bảo đảm (Unsecured Liabilities): Các khoản nợ không được bảo đảm bằng tài sản.

Dư nợ thẻ tín dụng.

Các khoản vay tiêu dùng cá nhân.

Các khoản vay sinh viên.

Sau khi đã liệt kê và định giá toàn bộ Tài sản và Nợ phải trả, bước tiếp theo là áp dụng công thức để tính toán giá trị tài sản ròng.

Ảnh trên: Nợ không có bảo đảm (Unsecured Liabilities)

2. Cách tính giá trị tài sản ròng chính xác?

Để tính giá trị tài sản ròng, cần áp dụng công thức cơ bản là lấy tổng giá trị tài sản trừ đi tổng giá trị nợ phải trả. Công thức này được áp dụng nhất quán cho cả cá nhân và doanh nghiệp, mặc dù các thành phần chi tiết có thể khác nhau.

Công thức tính tài sản ròng cho cá nhân

Công thức tính giá trị tài sản ròng cá nhân rất đơn giản và trực tiếp, cho phép bất kỳ ai cũng có thể tự đánh giá tình hình tài chính của mình.

Taˋisảnroˋngcaˊnha^n=Tổngtaˋisảncaˊnha^n−Tổngnợcaˊnha^n

Ví dụ, một cá nhân có tổng tài sản trị giá 5 tỷ đồng (bao gồm nhà, xe, tiền tiết kiệm, cổ phiếu) và tổng nợ là 1.5 tỷ đồng (bao gồm vay thế chấp, nợ thẻ tín dụng). Tài sản ròng của người này sẽ là 3.5 tỷ đồng (5 – 1.5).

Công thức tính tài sản ròng cho doanh nghiệp

Đối với doanh nghiệp, tài sản ròng thường được biết đến với tên gọi là Vốn chủ sở hữu (Shareholders’ Equity) trên bảng cân đối kế toán.

Taˋisảnroˋngdoanhnghiệp(Vo^ˊnchủsởhữu)=Tổngtaˋisản−Tổngnợphảitrả

Công thức này là nền tảng của phương trình kế toán cơ bản và phản ánh giá trị thuộc về các cổ đông sau khi doanh nghiệp đã hoàn thành mọi nghĩa vụ nợ.

Ảnh trên: Công thức tính tài sản ròng cho doanh nghiệp

Các bước cụ thể để tính toán tài sản ròng

Để đảm bảo kết quả chính xác và toàn diện, quá trình tính toán nên được thực hiện theo một quy trình có hệ thống.

1. Liệt kê toàn bộ tài sản: Lập một danh sách chi tiết tất cả các tài sản bạn sở hữu, từ tiền mặt, bất động sản đến các khoản đầu tư.
2. Định giá tài sản: Ước tính giá trị thị trường hợp lý cho từng tài sản. Đối với các tài sản như cổ phiếu, giá trị có thể xác định hàng ngày. Đối với bất động sản, có thể cần đến sự định giá chuyên nghiệp.
3. Liệt kê toàn bộ nợ phải trả: Ghi lại tất cả các khoản nợ, từ vay thế chấp, vay mua xe đến dư nợ thẻ tín dụng và các khoản vay cá nhân khác.
4. Tính tổng tài sản và tổng nợ: Cộng tổng giá trị của tất cả các tài sản và tất cả các khoản nợ.
5. Áp dụng công thức: Lấy tổng tài sản trừ đi tổng nợ để tìm ra giá trị tài sản ròng.

Việc tính toán này cung cấp một cái nhìn rõ ràng về vị thế tài chính, làm cơ sở cho việc phân tích ý nghĩa và tầm quan trọng của chỉ số này.

3. Tại sao việc xác định giá trị tài sản ròng lại quan trọng?

Việc xác định giá trị tài sản ròng rất quan trọng vì nó cung cấp một thước đo toàn diện về sức khỏe tài chính, giúp cá nhân và doanh nghiệp đưa ra quyết định sáng suốt và lập kế hoạch cho tương lai. Đây không chỉ là một con số mà là một công cụ quản lý tài chính hiệu quả.

Ý nghĩa đối với cá nhân

Ảnh trên: Hỗ trợ lập kế hoạch hưu trí

Đối với mỗi cá nhân, việc theo dõi tài sản ròng mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong việc quản lý và phát triển tài chính cá nhân.

– Đo lường tiến trình tài chính: Theo dõi sự thay đổi của tài sản ròng theo thời gian giúp bạn biết mình đang tiến gần hơn hay xa rời các mục tiêu tài chính.

– Hỗ trợ lập kế hoạch hưu trí: Biết được tài sản ròng hiện tại giúp ước tính số tiền cần tích lũy thêm để có một kỳ hưu trí an nhàn.

– Đưa ra quyết định tài chính tốt hơn: Một tài sản ròng dương và tăng trưởng cho thấy các quyết định về tiết kiệm, đầu tư và chi tiêu đang đi đúng hướng.

Ý nghĩa đối với doanh nghiệp

Trong môi trường kinh doanh, giá trị tài sản ròng (vốn chủ sở hữu) là một chỉ số nền tảng được các nhà quản lý, nhà đầu tư và chủ nợ quan tâm.

– Đánh giá sức khỏe tài chính: Một doanh nghiệp có tài sản ròng dương và tăng trưởng thể hiện khả năng hoạt động hiệu quả và bền vững.

– Thu hút nhà đầu tư: Các nhà đầu tư thường xem xét giá trị sổ sách (một dạng của tài sản ròng) để đánh giá tiềm năng và rủi ro trước khi quyết định đầu tư.

– Cơ sở để vay vốn: Ngân hàng và các tổ chức tín dụng sử dụng chỉ số này để đánh giá khả năng trả nợ của doanh nghiệp.

Ý nghĩa đối với nhà đầu tư chứng khoán

Ảnh trên: Chỉ số Giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu (Book Value Per Share – BVPS)

Đối với các nhà đầu tư trên thị trường chứng khoán, phân tích tài sản ròng của doanh nghiệp là một phần không thể thiếu trong quá trình ra quyết định.

– Phân tích cơ bản cổ phiếu: Chỉ số Giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu (Book Value Per Share – BVPS) được tính từ tài sản ròng giúp nhà đầu tư so sánh giá trị nội tại của công ty với giá thị trường của cổ phiếu.

– Đánh giá quỹ đầu tư: Giá trị tài sản ròng (NAV) của một quỹ đầu tư được tính hàng ngày, phản ánh giá trị thị trường của danh mục đầu tư mà quỹ đang nắm giữ.

Sự quan trọng của tài sản ròng trong phân tích đầu tư nhấn mạnh sự cần thiết của việc hiểu rõ chỉ số này trên báo cáo tài chính.

4. Giá trị tài sản ròng trong báo cáo tài chính có ý nghĩa gì?

Trong báo cáo tài chính, giá trị tài sản ròng của một doanh nghiệp chính là Vốn chủ sở hữu, thể hiện phần giá trị thuộc về các cổ đông sau khi đã trừ đi các khoản nợ. Đây là một trong ba thành phần chính của Bảng cân đối kế toán.

Vị trí của tài sản ròng trên Bảng cân đối kế toán

Bảng cân đối kế toán được xây dựng dựa trên phương trình kế toán cơ bản: Tài sản = Nợ phải trả + Vốn chủ sở hữu. Từ đó, có thể thấy Vốn chủ sở hữu (Tài sản ròng) nằm ở bên “Nguồn vốn” của bảng cân đối.

Nó bao gồm các khoản mục như:

– Vốn góp của chủ sở hữu.

– Lợi nhuận sau thuế chưa phân phối.

– Các quỹ dự trữ và thặng dư vốn cổ phần

Cách sử dụng chỉ số Giá trị sổ sách trên mỗi cổ phiếu (Book Value Per Share – BVPS)

Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN

Từ giá trị tài sản ròng, nhà đầu tư có thể tính toán một chỉ số quan trọng là BVPS để hỗ trợ việc định giá cổ phiếu.

BVPS=So^ˊlượngcổphie^ˊuthườngđanglưuhaˋnhVo^ˊnchủsởhữu−Cổphie^ˊuưuđa~i​

Chỉ số này cho biết giá trị sổ sách tương ứng với mỗi cổ phiếu thường. Nhà đầu tư thường sử dụng chỉ số P/B (Price-to-Book ratio), được tính bằng cách lấy Thị giá cổ phiếu chia cho BVPS, để xem xét liệu cổ phiếu đang được định giá cao hay thấp so với giá trị sổ sách của nó.

Việc phân tích các chỉ số phức tạp như BVPS và P/B đòi hỏi kiến thức và kinh nghiệm. Nếu bạn là nhà đầu tư mới đang tìm kiếm phương pháp đầu tư hiệu quả hoặc đã từng thua lỗ trên thị trường, việc có một chuyên gia đồng hành là vô cùng cần thiết. Casin, với vai trò là công ty tư vấn đầu tư cá nhân chuyên nghiệp, sẽ giúp bạn bảo vệ vốn và tạo ra lợi nhuận ổn định. Khác biệt với các môi giới truyền thống, Casin tập trung vào chiến lược trung và dài hạn, cá nhân hóa lộ trình đầu tư cho từng khách hàng, mang lại sự an tâm và tăng trưởng tài sản bền vững. Để được hỗ trợ, bạn có thể tìm hiểu thêm về dịch vụ tư vấn đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp của chúng tôi hoặc liên hệ trực tiếp qua hotline trên website.

Hiểu rõ tài sản ròng trên báo cáo tài chính giúp nhà đầu tư phân biệt nó với các chỉ số tài chính quan trọng khác.

5. Phân biệt Tài sản ròng và các chỉ số tài chính khác?

Tài sản ròng là một chỉ số đo lường giá trị tại một thời điểm, trong khi các chỉ số khác như thu nhập hay dòng tiền lại đo lường dòng chảy tài chính trong một khoảng thời gian. Sự khác biệt này là rất cơ bản và quan trọng.

So sánh Tài sản ròng và Thu nhập (Income)

Ảnh trên: Income

Sự nhầm lẫn giữa tài sản ròng và thu nhập là khá phổ biến, nhưng chúng đại diện cho hai khía cạnh hoàn toàn khác nhau của tài chính.

– Tài sản ròng (Net Worth): Là một giá trị tĩnh (stock), được đo tại một thời điểm cụ thể (ví dụ: “Tại ngày 31/12/2024, tài sản ròng của tôi là X đồng”). Nó là kết quả của việc tích lũy qua nhiều năm.

– Thu nhập (Income): Là một giá trị động (flow), được đo trong một khoảng thời gian (ví dụ: “Trong năm 2024, thu nhập của tôi là Y đồng”). Thu nhập là nguồn lực chính để xây dựng tài sản ròng.

Một người có thể có thu nhập rất cao nhưng tài sản ròng thấp nếu họ chi tiêu nhiều và không tiết kiệm hoặc đầu tư.

So sánh Tài sản ròng và Dòng tiền (Cash Flow)

Tương tự như thu nhập, dòng tiền cũng là một chỉ số động, nhưng nó tập trung cụ thể vào sự di chuyển của tiền mặt.

– Tài sản ròng (Net Worth): Bao gồm cả các tài sản kém thanh khoản như bất động sản, không chỉ riêng tiền mặt.

– Dòng tiền (Cash Flow): Là chênh lệch giữa lượng tiền mặt thu vào và chi ra trong một kỳ. Một dòng tiền dương cho thấy bạn kiếm được nhiều tiền hơn số tiền bạn chi tiêu, đây là điều kiện tiên quyết để tăng tài sản ròng.

Hiểu rõ sự khác biệt này giúp nhận diện các yếu tố có thể tác động trực tiếp đến sự thay đổi của giá trị tài sản ròng.

Ảnh trên: Cash Flow

6. Các yếu tố nào ảnh hưởng đến giá trị tài sản ròng?

Giá trị tài sản ròng bị ảnh hưởng bởi hai nhóm yếu tố chính: các yếu tố làm tăng giá trị (tích lũy tài sản và giảm nợ) và các yếu tố làm giảm giá trị (giảm tài sản và tăng nợ). Quản lý tốt các yếu tố này là chìa khóa để xây dựng sự giàu có.

Yếu tố làm tăng tài sản ròng

Đây là những hành động và quyết định tài chính tích cực giúp cải thiện vị thế tài chính của bạn theo thời gian.

– Tiết kiệm và đầu tư: Chuyển một phần thu nhập vào các tài khoản tiết kiệm hoặc các kênh đầu tư làm tăng tổng tài sản.

– Tăng giá trị tài sản: Sự tăng trưởng giá trị của các khoản đầu tư như cổ phiếu hoặc bất động sản sẽ trực tiếp làm tăng tài sản ròng.

– Trả nợ: Mỗi đồng trả cho một khoản nợ (như vay thế chấp) sẽ làm giảm nợ phải trả và do đó làm tăng tài sản ròng.

Yếu tố làm giảm tài sản ròng

Ảnh trên: Khấu hao tài sản

Đây là những yếu tố có thể bào mòn giá trị tài sản ròng nếu không được kiểm soát một cách cẩn thận.

– Chi tiêu vượt thu nhập: Sử dụng tiền tiết kiệm hoặc vay nợ để chi tiêu sẽ làm giảm tài sản hoặc tăng nợ.

– Vay nợ mới: Các khoản vay mới làm tăng tổng nợ phải trả và giảm tài sản ròng.

– Thua lỗ trong đầu tư: Sự sụt giảm giá trị của các tài sản đầu tư sẽ làm giảm trực tiếp tài sản ròng.

– Khấu hao tài sản: Các tài sản như xe cộ sẽ mất giá trị theo thời gian, làm giảm tổng tài sản.

7. Câu hỏi thường gặp về Tài sản ròng

1. Tài sản ròng và giá trị ròng có giống nhau không?

Tài sản ròng và giá trị ròng là hai thuật ngữ hoàn toàn tương đồng và có thể sử dụng thay thế cho nhau. Cả hai đều chỉ giá trị còn lại sau khi lấy tổng tài sản trừ đi tổng nợ phải trả.

2. Tại sao việc theo dõi tài sản ròng lại quan trọng?

Việc theo dõi tài sản ròng quan trọng vì nó cung cấp cái nhìn tổng quan và chính xác nhất về sức khỏe tài chính của bạn, giúp đo lường tiến độ đạt mục tiêu và đưa ra các quyết định tài chính tốt hơn.

3. Tài sản ròng có thể là số âm không?

Một tài sản ròng có thể là số âm khi tổng nợ phải trả lớn hơn tổng giá trị tài sản. Tình trạng này, được gọi là mất khả năng thanh toán, cho thấy một vị thế tài chính rủi ro cần được cải thiện.

4. Làm thế nào để tăng giá trị tài sản ròng?

Để tăng giá trị tài sản ròng, cần tập trung vào ba hành động chính: tăng thu nhập, giảm chi tiêu để tăng tiết kiệm và đầu tư, và ưu tiên trả các khoản nợ có lãi suất cao (Theo Forbes, 2023).

5. Tài sản ròng của doanh nghiệp được tìm ở đâu trong báo cáo tài chính?

Ảnh trên: Bảng cân đối kế toán (Balance Sheet)

Tài sản ròng của doanh nghiệp được thể hiện dưới mục “Vốn chủ sở hữu” (Shareholders’ Equity) trên Bảng cân đối kế toán (Balance Sheet), một trong những báo cáo tài chính cốt lõi.

6. NAV (Giá trị tài sản ròng) của quỹ đầu tư có ý nghĩa gì?

NAV của một quỹ đầu tư đại diện cho giá trị thị trường của một chứng chỉ quỹ. Nó được tính bằng cách lấy tổng giá trị tài sản của quỹ trừ đi nợ và chia cho số lượng chứng chỉ quỹ đang lưu hành.

Ảnh trên: NAV (Giá trị tài sản ròng)

7. Tài sản nào nên và không nên đưa vào khi tính tài sản ròng?

Nên bao gồm tất cả các tài sản có thể định giá được như tiền mặt, bất động sản, đầu tư. Không nên bao gồm các tài sản vô hình khó định giá hoặc những thứ không thể bán được như bằng cấp học vấn.

8. Nên tính tài sản ròng bao lâu một lần?

Việc tính toán tài sản ròng nên được thực hiện định kỳ, ít nhất mỗi năm một lần. Tuy nhiên, việc theo dõi hàng quý hoặc hàng tháng có thể cung cấp cái nhìn sâu sắc hơn về sự tiến bộ tài chính cá nhân.

9. Giá trị tài sản ròng ảnh hưởng đến khả năng vay vốn ngân hàng như thế nào?

Một giá trị tài sản ròng dương và ổn định là một yếu tố tích cực khi ngân hàng xem xét hồ sơ vay vốn, vì nó cho thấy khả năng quản lý tài chính tốt và có tài sản để đảm bảo cho khoản vay.

10. Sự khác biệt giữa tài sản ròng và thu nhập là gì?

Sự khác biệt chính là tài sản ròng là một bức ảnh chụp nhanh về giá trị tài chính tại một thời điểm, trong khi thu nhập là một dòng tiền chảy vào trong một khoảng thời gian.

8. Kết luận

Tài sản ròng không chỉ là một con số dành cho những người giàu có mà là một công cụ tài chính thiết yếu cho tất cả mọi người. Nó cung cấp một cái nhìn rõ ràng, khách quan về vị thế tài chính thực sự, vượt qua những con số hào nhoáng về thu nhập hàng tháng. Bằng cách hiểu rõ khái niệm, cách tính toán chính xác và ý nghĩa của tài sản ròng, mỗi cá nhân, doanh nghiệp và nhà đầu tư có thể đưa ra những quyết định sáng suốt hơn, đặt ra các mục tiêu thực tế và xây dựng một nền tảng tài chính vững chắc cho tương lai.

Thông điệp cuối cùng rất đơn giản: hãy bắt đầu theo dõi tài sản ròng của bạn ngay hôm nay. Hành động này là bước đầu tiên trên hành trình kiểm soát tương lai tài chính, hướng tới sự tự do và thịnh vượng bền vững.

Cổ phiếu ưu đãi: Thông tin, Đặc điểm, Phân loại và Cách giao dịch

bởi Nguyễn Tiến Dũng | Th5 28, 2025 | Chứng Khoán Cơ Bản

Đặc điểm độc nhất của cổ phiếu ưu đãi nằm ở cấu trúc “lai” (hybrid), kết hợp các thuộc tính của cả cổ phiếu phổ thông (vốn chủ sở hữu) và trái phiếu (nợ). Cổ phiếu này trao cho cổ đông quyền nhận cổ tức ở mức ổn định, thường là cố định, và ưu tiên nhận lại vốn khi công ty giải thể, tương tự như trái chủ, nhưng lại hạn chế quyền biểu quyết.

Sự đa dạng của cổ phiếu ưu đãi được thể hiện qua việc phân loại dựa trên các quyền lợi và nghĩa vụ đi kèm, bao gồm ưu đãi cổ tức, ưu đãi hoàn lại, và ưu đãi biểu quyết. Việc phân loại này tạo ra các lớp cổ đông với những quyền lực và lợi ích khác nhau, cho phép doanh nghiệp cấu trúc vốn một cách linh hoạt để đáp ứng các mục tiêu chiến lược cụ thể.

Giao dịch và lựa chọn đầu tư cổ phiếu ưu đãi đòi hỏi nhà đầu tư phải cân bằng giữa sự ổn định của dòng tiền từ cổ tức và tiềm năng tăng trưởng vốn hóa bị hạn chế. Quyết định đầu tư đúng đắn phải dựa trên việc phân tích kỹ lưỡng điều lệ công ty, sức khỏe tài chính doanh nghiệp và mục tiêu đầu tư cá nhân.

1. Cổ phiếu ưu đãi là gì?

Ảnh trên: Cổ phiếu ưu đãi

Cổ phiếu ưu đãi là chứng khoán vốn do công ty cổ phần phát hành, xác nhận quyền sở hữu một phần vốn cổ phần của công ty với một số quyền ưu đãi hơn so với cổ phiếu phổ thông (Luật Doanh nghiệp 2020, Điều 114). Các ưu đãi này thường liên quan đến việc nhận cổ tức và thứ tự thanh toán khi công ty thanh lý tài sản.

Cổ phiếu ưu đãi được xem là một công cụ tài chính kết hợp giữa cổ phiếu phổ thông và trái phiếu. Giống trái phiếu, nó trả một mức cổ tức cố định và có vị trí ưu tiên hơn cổ phiếu phổ thông trong cơ cấu vốn. Tuy nhiên, nó vẫn là một dạng vốn chủ sở hữu, không phải là một khoản nợ của công ty (Investopedia, 2024).

Sự kết hợp này mang lại cho nhà đầu tư một lựa chọn có rủi ro thấp hơn cổ phiếu phổ thông nhưng tiềm năng lợi nhuận cũng hạn chế hơn. Tiếp theo, các đặc điểm cụ thể sẽ làm rõ hơn bản chất của loại chứng khoán này.

2. Đặc điểm của cổ phiếu ưu đãi là gì?

Cổ phiếu ưu đãi có 5 đặc điểm cốt lõi: cổ tức cố định, quyền ưu tiên thanh toán, không có (hoặc hạn chế) quyền biểu quyết, không có ngày đáo hạn, và có khả năng được mua lại bởi công ty phát hành. Những đặc điểm này xác định rõ vị thế và quyền lợi của cổ đông ưu đãi.

Các đặc điểm chính của cổ phiếu ưu đãi bao gồm:

– Nhận cổ tức cố định: Cổ đông ưu đãi thường nhận được một tỷ lệ cổ tức cố định, không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh của công ty, miễn là công ty quyết định chi trả cổ tức.

– Ưu tiên nhận cổ tức và thanh toán: Cổ đông ưu đãi được ưu tiên nhận cổ tức trước cổ đông phổ thông. Trong trường hợp công ty phá sản hoặc giải thể, họ cũng được ưu tiên nhận lại phần vốn góp sau khi công ty đã thanh toán hết các khoản nợ.

– Hạn chế quyền biểu quyết: Phần lớn cổ phiếu ưu đãi không đi kèm quyền biểu quyết trong các cuộc họp Đại hội đồng cổ đông, trừ các trường hợp đặc biệt được quy định trong Luật Doanh nghiệp hoặc điều lệ công ty.

– Không có ngày đáo hạn: Tương tự cổ phiếu phổ thông, cổ phiếu ưu đãi không có ngày đáo hạn cụ thể. Nó tồn tại cho đến khi công ty mua lại hoặc nhà đầu tư bán đi.

– Có thể bị mua lại (Callable): Công ty phát hành có quyền mua lại cổ phiếu ưu đãi từ nhà đầu tư tại một mức giá xác định trước sau một khoảng thời gian nhất định.

Những đặc điểm này tạo nên sự khác biệt cơ bản giữa cổ phiếu ưu đãi và cổ phiếu phổ thông.

3. So sánh Cổ phiếu ưu đãi và Cổ phiếu phổ thông

Ảnh trên: Cổ phiếu ưu đãi và Cổ phiếu phổ thông

Sự khác biệt chính giữa cổ phiếu ưu đãi và cổ phiếu phổ thông nằm ở quyền biểu quyết, chính sách cổ tức, thứ tự ưu tiên thanh toán và tiềm năng tăng trưởng giá trị. Việc hiểu rõ các khác biệt này là yếu tố then chốt để nhà đầu tư đưa ra quyết định phù hợp.

3.1. Quyền biểu quyết của cổ đông là gì?

Cổ đông phổ thông có đầy đủ quyền biểu quyết đối với các quyết định quan trọng của công ty, trong khi cổ đông ưu đãi thường không có quyền này. Theo Luật Doanh nghiệp 2020, mỗi cổ phần phổ thông tương ứng với một phiếu biểu quyết tại Đại hội đồng cổ đông. Ngược lại, cổ đông nắm giữ cổ phiếu ưu đãi cổ tức hoặc ưu đãi hoàn lại không có quyền biểu quyết.

3.2. Chính sách chi trả cổ tức khác nhau như thế nào?

Cổ phiếu ưu đãi nhận cổ tức theo tỷ lệ cố định đã được công bố, còn cổ tức của cổ phiếu phổ thông phụ thuộc hoàn toàn vào kết quả kinh doanh và chính sách của công ty. Cổ tức ưu đãi phải được trả đầy đủ trước khi bất kỳ khoản cổ tức nào được chia cho cổ đông phổ thông. Điều này mang lại sự ổn định thu nhập cho nhà đầu tư ưu đãi.

3.3. Thứ tự ưu tiên khi thanh lý tài sản là gì?

Khi công ty giải thể, cổ đông ưu đãi được ưu tiên nhận lại phần vốn góp trước cổ đông phổ thông, nhưng sau các chủ nợ và trái chủ. Vị thế này làm giảm rủi ro mất vốn cho nhà đầu tư nắm giữ cổ phiếu ưu đãi so với cổ đông phổ thông, những người chỉ nhận được phần tài sản còn lại sau cùng.

3.4. Tiềm năng tăng trưởng giá trị khác biệt ra sao?

Ảnh trên: Cổ phiếu phổ thông có tiềm năng tăng trưởng không giới hạn, phản ánh sự phát triển của công ty

Giá của cổ phiếu phổ thông có tiềm năng tăng trưởng không giới hạn, phản ánh sự phát triển của công ty, trong khi giá cổ phiếu ưu đãi thường ổn định và ít biến động hơn. Do cổ tức cố định, giá trị của cổ phiếu ưu đãi chủ yếu bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi của lãi suất thị trường, tương tự như trái phiếu.

4. Các loại cổ phiếu ưu đãi phổ biến

Luật Doanh nghiệp 2020 và thực tiễn thị trường phân loại cổ phiếu ưu đãi thành ba nhóm chính: cổ phần ưu đãi cổ tức, cổ phần ưu đãi hoàn lại và cổ phần ưu đãi biểu quyết. Mỗi loại mang lại cho cổ đông những quyền lợi và đặc tính riêng biệt.

4.1. Cổ phần ưu đãi cổ tức là gì?

Đây là loại cổ phiếu mà người sở hữu được trả cổ tức với mức cao hơn so với mức cổ tức của cổ phần phổ thông hoặc theo một mức ổn định hằng năm. Cổ tức này bao gồm cổ tức cố định và cổ tức thưởng. Cổ tức cố định không phụ thuộc vào kết quả kinh doanh, trong khi cổ tức thưởng tùy thuộc vào lợi nhuận công ty.

Cổ phần ưu đãi cổ tức có thể được chia thành hai dạng nhỏ hơn:

– Cổ phiếu ưu đãi cổ tức tích lũy (Cumulative): Nếu công ty không thể trả cổ tức trong một kỳ, khoản cổ tức đó sẽ được cộng dồn và phải được thanh toán đủ trong các kỳ tiếp theo trước khi cổ đông phổ thông được nhận bất kỳ khoản nào.

– Cổ phiếu ưu đãi cổ tức không tích lũy (Non-cumulative): Nếu công ty bỏ qua việc trả cổ tức trong một kỳ, cổ đông sẽ mất vĩnh viễn quyền nhận khoản cổ tức đó.

4.2. Cổ phần ưu đãi hoàn lại là gì?

Đây là loại cổ phiếu cho phép công ty phát hành mua lại cổ phần đã bán theo yêu cầu của người sở hữu hoặc theo các điều kiện được ghi tại cổ phiếu ưu đãi đó. Quyền hoàn lại này mang lại sự linh hoạt cho cả nhà đầu tư và doanh nghiệp, nhưng thường đi kèm với một mức giá mua lại đã được xác định trước.

4.3. Cổ phần ưu đãi biểu quyết là gì?

Ảnh trên: Cổ phần ưu đãi biểu quyết

Đây là loại cổ phần có số phiếu biểu quyết nhiều hơn so với cổ phần phổ thông, với số phiếu cụ thể được quy định trong điều lệ công ty. Theo Luật Doanh nghiệp 2020, chỉ có tổ chức được Chính phủ ủy quyền và cổ đông sáng lập mới được quyền nắm giữ cổ phần ưu đãi biểu quyết trong 3 năm đầu tiên.

5. Lợi ích và hạn chế khi đầu tư cổ phiếu ưu đãi là gì?

Đầu tư vào cổ phiếu ưu đãi mang lại lợi ích về dòng tiền ổn định và rủi ro thấp hơn, nhưng đi kèm với hạn chế về tiềm năng tăng trưởng vốn và quyền kiểm soát công ty. Việc cân nhắc giữa hai khía cạnh này là cần thiết cho mọi nhà đầu tư.

5.1. Lợi ích của cổ phiếu ưu đãi

– Thu nhập ổn định: Cổ tức cố định và được ưu tiên chi trả tạo ra một dòng tiền đều đặn và có thể dự đoán được, phù hợp với các nhà đầu tư ưu tiên sự an toàn và thu nhập thụ động.

– Rủi ro thấp hơn: Quyền ưu tiên thanh toán khi công ty giải thể giúp bảo vệ vốn của nhà đầu tư tốt hơn so với cổ đông phổ thông.

– Ít biến động giá: Giá cổ phiếu ưu đãi thường ổn định hơn cổ phiếu phổ thông, ít bị ảnh hưởng bởi các biến động ngắn hạn của thị trường chứng khoán.

5.2. Hạn chế của cổ phiếu ưu đãi

Ảnh trên: Rủi ro lãi suất tăng – giảm

– Tiềm năng tăng trưởng hạn chế: Vì cổ tức là cố định, nhà đầu tư không được hưởng lợi khi lợi nhuận của công ty tăng đột biến. Giá cổ phiếu cũng khó có khả năng tăng trưởng mạnh.

– Không có quyền biểu quyết: Việc không có quyền biểu quyết khiến nhà đầu tư mất đi khả năng tác động đến các quyết định chiến lược của công ty.

– Rủi ro lãi suất: Khi lãi suất thị trường tăng, giá trị của các cổ phiếu ưu đãi đang lưu hành có thể giảm xuống, vì các công cụ thu nhập cố định mới phát hành sẽ trở nên hấp dẫn hơn.

6. Cách tính cổ tức cổ phiếu ưu đãi như thế nào?

Cổ tức của cổ phiếu ưu đãi được tính bằng cách nhân tỷ lệ cổ tức cố định (được công bố khi phát hành) với mệnh giá của cổ phiếu. Công thức này đảm bảo một khoản thu nhập ổn định cho nhà đầu tư, không phụ thuộc vào biến động lợi nhuận của doanh nghiệp.

Công thức tính như sau:

Cổ tức ưu đa˜i haˋng na˘m=Mệnh giaˊ cổ phieˆˊu×Tỷ lệ cổ tức ưu đa˜i (%)

Ví dụ, một nhà đầu tư sở hữu 1.000 cổ phiếu ưu đãi với mệnh giá 100.000 VNĐ/cổ phiếu và tỷ lệ cổ tức là 8%/năm. Cổ tức hàng năm nhà đầu tư nhận được sẽ là:

1.000×100.000 VNĐ×8%=8.000.000 VNĐ

7. Đối tượng nào được quyền mua cổ phiếu ưu đãi?

Ảnh trên: Đối tượng nào được quyền mua cổ phiếu ưu đãi?

Đối tượng được quyền mua cổ phiếu ưu đãi do Đại hội đồng cổ đông quyết định hoặc được quy định cụ thể trong điều lệ công ty. Không phải nhà đầu tư nào cũng có thể mua được tất cả các loại cổ phiếu ưu đãi trên thị trường.

Thông thường, việc mua cổ phiếu ưu đãi được áp dụng cho:

– Nhà đầu tư tổ chức: Các quỹ đầu tư, công ty bảo hiểm và các định chế tài chính lớn thường là đối tượng mua chính do yêu cầu về dòng tiền ổn định.

– Cổ đông sáng lập và các tổ chức do Chính phủ ủy quyền: Riêng đối với cổ phần ưu đãi biểu quyết, luật pháp Việt Nam giới hạn đối tượng sở hữu.

– Nhà đầu tư cá nhân: Nhà đầu tư cá nhân có thể mua cổ phiếu ưu đãi thông qua các đợt phát hành ra công chúng hoặc giao dịch trên thị trường thứ cấp, nếu cổ phiếu đó được niêm yết.

8. Doanh nghiệp phát hành cổ phiếu ưu đãi với mục đích gì?

Doanh nghiệp phát hành cổ phiếu ưu đãi chủ yếu nhằm mục đích huy động vốn mà không làm pha loãng quyền kiểm soát của các cổ đông hiện hữu và không làm tăng gánh nặng nợ vay. Đây là một công cụ tài chính chiến lược giúp cân bằng cơ cấu vốn.

Các mục đích chính bao gồm:

– Huy động vốn không pha loãng quyền kiểm soát: Do cổ phiếu ưu đãi thường không có quyền biểu quyết, việc phát hành chúng cho phép công ty có thêm vốn mà không làm thay đổi tỷ lệ biểu quyết của các cổ đông phổ thông.

– Cải thiện cơ cấu vốn: Phát hành cổ phiếu ưu đãi giúp tăng vốn chủ sở hữu mà không tạo ra nghĩa vụ trả nợ pháp lý như phát hành trái phiếu, giúp bảng cân đối kế toán lành mạnh hơn.

– Tài trợ cho các thương vụ M&A: Cổ phiếu ưu đãi có thể được sử dụng như một công cụ thanh toán trong các thương vụ mua bán và sáp nhập, mang lại sự linh hoạt cho cả hai bên.

– Hấp dẫn một nhóm nhà đầu tư cụ thể: Các nhà đầu tư tìm kiếm thu nhập ổn định và ít rủi ro sẽ bị thu hút bởi cổ phiếu ưu đãi, giúp doanh nghiệp đa dạng hóa cơ sở cổ đông.

Việc phân tích mục đích phát hành của doanh nghiệp và đánh giá tác động lên cơ cấu vốn đòi hỏi kiến thức và kinh nghiệm sâu sắc. Đối với nhà đầu tư cá nhân, việc đồng hành cùng một chuyên gia để xây dựng chiến lược và đánh giá cơ hội là cực kỳ quan trọng, đặc biệt trong một thị trường phức tạp. Nếu bạn là nhà đầu tư đang tìm kiếm một lộ trình đầu tư hiệu quả và bền vững, việc tham khảo dịch vụ tư vấn đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp của Casin là một lựa chọn đáng cân nhắc. Khác biệt với các môi giới truyền thống, CASIN tập trung vào việc đồng hành trung và dài hạn, cá nhân hóa chiến lược để bảo vệ vốn và tạo ra lợi nhuận ổn định, mang lại sự an tâm tuyệt đối cho khách hàng.

Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN

9. Câu hỏi thường gặp về Cổ phiếu ưu đãi

1. Cổ phiếu ưu đãi có được chuyển nhượng không?

Cổ phiếu ưu đãi cổ tức và ưu đãi hoàn lại được tự do chuyển nhượng như cổ phiếu phổ thông. Riêng cổ phần ưu đãi biểu quyết không được phép chuyển nhượng cho người khác (Luật Doanh nghiệp 2020).

2. Khi nào nhà đầu tư nên mua cổ phiếu ưu đãi?

Nhà đầu tư nên xem xét mua cổ phiếu ưu đãi khi mục tiêu chính là tìm kiếm một dòng thu nhập ổn định, ít biến động và có mức độ rủi ro thấp hơn so với cổ phiếu phổ thông.

3. Doanh nghiệp có bắt buộc phải trả cổ tức ưu đãi không?

Doanh nghiệp chỉ trả cổ tức (kể cả ưu đãi) khi kinh doanh có lãi và Đại hội đồng cổ đông quyết định chi trả. Tuy nhiên, họ phải trả đủ cho cổ đông ưu đãi trước khi trả cho cổ đông phổ thông.

4. Giá cổ phiếu ưu đãi bị ảnh hưởng bởi yếu tố nào?

Giá cổ phiếu ưu đãi chủ yếu bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi của lãi suất thị trường và sức khỏe tín dụng của công ty phát hành, thay vì kết quả kinh doanh ngắn hạn.

5. Cổ phiếu ưu đãi có rủi ro không?

Cổ phiếu ưu đãi vẫn có rủi ro, bao gồm rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng (công ty mất khả năng chi trả), và rủi ro thanh khoản nếu cổ phiếu không được giao dịch sôi động.

6. Làm thế nào để tìm thông tin về cổ phiếu ưu đãi của một công ty?

Nhà đầu tư có thể tìm thông tin trong bản cáo bạch, điều lệ công ty, báo cáo tài chính và các thông báo chính thức được công bố trên website của công ty hoặc Sở Giao dịch chứng khoán.

Ảnh trên: Website của  Sở Giao dịch chứng khoán.

7. Sự khác biệt chính giữa cổ phiếu ưu đãi và trái phiếu là gì?

Cổ tức ưu đãi chỉ được trả khi công ty có lãi, trong khi lãi trái phiếu là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc. Cổ phiếu ưu đãi là vốn chủ sở hữu, còn trái phiếu là một khoản nợ.

8. Tại sao một số cổ phiếu ưu đãi có thể chuyển đổi được?

Cổ phiếu ưu đãi chuyển đổi (Convertible Preferred Stock) cho phép người nắm giữ chuyển đổi sang một số lượng cổ phiếu phổ thông nhất định, mang lại tiềm năng tăng trưởng nếu giá cổ phiếu phổ thông tăng.

Ảnh trên: Cổ phiếu ưu đãi chuyển đổi (Convertible Preferred Stock)

9. Nhà đầu tư cá nhân có dễ dàng mua cổ phiếu ưu đãi tại Việt Nam không?

Thị trường cổ phiếu ưu đãi tại Việt Nam chưa thực sự phát triển và thanh khoản thấp, do đó việc tiếp cận và giao dịch đối với nhà đầu tư cá nhân có thể gặp khó khăn hơn so với cổ phiếu phổ thông.

10. Nếu công ty mua lại cổ phiếu ưu đãi, nhà đầu tư có bị lỗ không?

Thông thường, công ty sẽ mua lại cổ phiếu ưu đãi ở một mức giá đã định trước (call price), thường cao hơn mệnh giá hoặc giá phát hành, để bù đắp cho nhà đầu tư.

10. Kết luận

Cổ phiếu ưu đãi là một công cụ tài chính độc đáo, chiếm một vị trí quan trọng trong cơ cấu vốn của doanh nghiệp và danh mục đầu tư của nhà đầu tư. Với đặc tính lai ghép giữa sự an toàn của trái phiếu và bản chất vốn chủ sở hữu của cổ phiếu, nó mang đến một lựa chọn hấp dẫn cho những ai ưu tiên dòng tiền ổn định và khả năng bảo toàn vốn cao hơn.

Tuy nhiên, sự ổn định đó được đánh đổi bằng việc hy sinh quyền biểu quyết và tiềm năng tăng trưởng giá trị không giới hạn như cổ phiếu phổ thông. Việc hiểu rõ các loại cổ phiếu ưu đãi, đặc điểm, lợi ích và hạn chế của chúng là nền tảng cốt lõi để đưa ra quyết định đầu tư thông minh. Đối với doanh nghiệp, đây là công cụ huy động vốn chiến lược. Đối với nhà đầu tư, đây là một mảnh ghép quan trọng giúp đa dạng hóa danh mục và kiểm soát rủi ro hiệu quả.

Trái phiếu: Thông tin, Đặc điểm, Phân loại, Rủi ro và Cách đầu tư

bởi Nguyễn Tiến Dũng | Th5 27, 2025 | Chứng Khoán Cơ Bản

Đặc điểm độc nhất của trái phiếu là khả năng tạo ra một dòng thu nhập thụ động, có thể dự đoán trước thông qua các khoản thanh toán lãi suất định kỳ. So với cổ phiếu, trái phiếu có mức độ ưu tiên thanh toán cao hơn trong trường hợp tổ chức phát hành giải thể hoặc phá sản, do đó được xem là một kênh đầu tư có mức độ rủi ro thấp hơn (theo S&P Global Ratings, 2022).

Trái phiếu được phân loại chủ yếu dựa trên tổ chức phát hành, bao gồm Trái phiếu Chính phủ và Trái phiếu Doanh nghiệp. Việc phân loại này giúp nhà đầu tư xác định mức độ an toàn, lợi suất kỳ vọng và các điều khoản đi kèm, từ đó đưa ra quyết định phù hợp với khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính cá nhân.

Rủi ro trong đầu tư trái phiếu bao gồm rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng (khả năng vỡ nợ của đơn vị phát hành), rủi ro lạm phát và rủi ro thanh khoản. Việc hiểu rõ các rủi ro này là yếu tố cốt lõi để xây dựng một danh mục đầu tư cân bằng và bảo vệ nguồn vốn hiệu quả trước các biến động của thị trường tài chính.

Việc đầu tư trái phiếu đòi hỏi một quy trình rõ ràng, từ việc xác định mục tiêu tài chính, đánh giá khẩu vị rủi ro, lựa chọn sản phẩm phù hợp cho đến việc thực hiện giao dịch thông qua các kênh phân phối uy tín như công ty chứng khoán hoặc ngân hàng. Một chiến lược đầu tư bài bản sẽ tối ưu hóa lợi nhuận và giảm thiểu các rủi ro tiềm ẩn.

1. Trái phiếu là gì?

1.1. Định nghĩa chi tiết về trái phiếu

Ảnh trên: Trái phiếu

Trái phiếu là một loại chứng khoán nợ, xác nhận nghĩa vụ của tổ chức phát hành (Con nợ) phải trả cho người nắm giữ trái phiếu (Chủ nợ) một khoản tiền xác định trong một khoảng thời gian nhất định, kèm theo lãi suất (theo Luật Chứng khoán Việt Nam 2019). Các nhà đầu tư mua trái phiếu thực chất là đang cho chính phủ hoặc doanh nghiệp vay tiền. Đổi lại, tổ chức phát hành cam kết thanh toán lãi định kỳ và hoàn trả vốn gốc khi trái phiếu đến ngày đáo hạn.

1.2. Đặc điểm cơ bản của trái phiếu là gì?

Trái phiếu có 4 đặc điểm cơ bản: mệnh giá, lãi suất danh nghĩa (coupon), kỳ hạn và tổ chức phát hành (theo Ngân hàng Thế giới, 2023). Những đặc điểm này xác định giá trị, dòng tiền và mức độ rủi ro của một trái phiếu cụ thể.

– Mệnh giá (Par Value): Là giá trị danh nghĩa của trái phiếu, được in trên chứng chỉ và là số tiền tổ chức phát hành sẽ hoàn trả cho trái chủ khi đáo hạn.

– Lãi suất danh nghĩa (Coupon Rate): Là tỷ lệ lãi suất cố định mà tổ chức phát hành trả cho trái chủ hàng năm, được tính dựa trên mệnh giá.

– Kỳ hạn (Maturity Date): Là ngày trái phiếu đáo hạn, khi đó tổ chức phát hành phải hoàn trả toàn bộ mệnh giá cho người nắm giữ.

– Tổ chức phát hành (Issuer): Là đơn vị vay nợ, có thể là Chính phủ (trái phiếu chính phủ) hoặc doanh nghiệp (trái phiếu doanh nghiệp).

Việc hiểu rõ các đặc điểm này là nền tảng để phân tích và định giá trái phiếu trên thị trường.

Ảnh trên: Lãi suất danh nghĩa (Coupon Rate)

2. Các loại trái phiếu phổ biến trên thị trường

2.1. Có những loại trái phiếu chính nào?

Thị trường hiện nay có hai loại trái phiếu chính là Trái phiếu Chính phủ và Trái phiếu Doanh nghiệp, được phân loại dựa trên chủ thể phát hành (theo Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam – VBMA, 2023). Mỗi loại có mục đích phát hành, mức độ rủi ro và lợi suất khác nhau.

2.2. Trái phiếu Chính phủ là gì?

Trái phiếu Chính phủ là loại trái phiếu do Kho bạc Nhà nước phát hành nhằm huy động vốn cho ngân sách nhà nước hoặc cho các dự án đầu tư công trọng điểm (theo Bộ Tài chính Việt Nam). Đây được xem là công cụ đầu tư có độ an toàn cao nhất trên thị trường vì được đảm bảo thanh toán bởi Chính phủ, một tổ chức có uy tín tín dụng cao nhất. Lợi suất của trái phiếu chính phủ thường được dùng làm lãi suất tham chiếu cho toàn bộ thị trường.

Ảnh trên: Trái phiếu Chính phủ

2.3. Trái phiếu Doanh nghiệp là gì?

Trái phiếu Doanh nghiệp là loại trái phiếu do các công ty cổ phần hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn phát hành để huy động vốn phục vụ cho hoạt động sản xuất, kinh doanh hoặc mở rộng dự án (theo Nghị định 153/2020/NĐ-CP). So với trái phiếu chính phủ, trái phiếu doanh nghiệp có mức độ rủi ro cao hơn, do đó lãi suất coupon thường hấp dẫn hơn để thu hút nhà đầu tư. Các trái phiếu này có thể được đảm bảo bằng tài sản của doanh nghiệp hoặc không.

Ảnh trên: Trái Phiếu Doanh Nghiệp

2.4. Trái phiếu Ngân hàng là gì?

Trái phiếu Ngân hàng là một dạng của trái phiếu doanh nghiệp, do các ngân hàng thương mại phát hành để tăng vốn cấp 2, cải thiện hệ số an toàn vốn (CAR) hoặc bổ sung nguồn vốn trung và dài hạn (theo Ngân hàng Nhà nước Việt Nam). Trái phiếu ngân hàng thường có độ uy tín cao trong nhóm trái phiếu doanh nghiệp do ngành ngân hàng chịu sự giám sát chặt chẽ.

3. Phân biệt Cổ phiếu và Trái phiếu

3.1. Cổ phiếu và Trái phiếu khác nhau như thế nào?

Cổ phiếu và trái phiếu khác nhau về bản chất pháp lý, mức độ rủi ro, quyền lợi của nhà đầu tư và tiềm năng lợi nhuận (theo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước). Việc phân biệt rõ hai loại tài sản này giúp nhà đầu tư xây dựng danh mục phù hợp.

– Bản chất pháp lý: Cổ phiếu đại diện cho quyền sở hữu một phần công ty, trong khi trái phiếu đại diện cho một khoản nợ của công ty.

– Mức độ rủi ro: Trái phiếu có rủi ro thấp hơn vì được ưu tiên thanh toán trước cổ phiếu khi công ty phá sản. Cổ phiếu có rủi ro cao hơn, có thể mất toàn bộ vốn đầu tư.

– Quyền lợi nhà đầu tư: Cổ đông có quyền biểu quyết và tham gia vào các quyết định của công ty. Trái chủ không có quyền này.

– Lợi nhuận: Lợi nhuận từ trái phiếu là lãi suất cố định và được biết trước. Lợi nhuận từ cổ phiếu không cố định, phụ thuộc vào kết quả kinh doanh và giá thị trường.

Ảnh trên: Cổ phiếu và Trái phiếu

3.2. Nên đầu tư cổ phiếu hay trái phiếu?

Việc lựa chọn đầu tư giữa cổ phiếu và trái phiếu phụ thuộc hoàn toàn vào khẩu vị rủi ro và mục tiêu tài chính của từng nhà đầu tư (theo CFA Institute, 2022).

– Chọn trái phiếu, nếu bạn là nhà đầu tư ưu tiên sự an toàn, mong muốn một dòng thu nhập ổn định và có thể dự đoán trước.

– Chọn cổ phiếu, nếu bạn chấp nhận rủi ro cao hơn để tìm kiếm tiềm năng tăng trưởng vốn và lợi nhuận đột phá trong dài hạn.

Một danh mục đầu tư đa dạng thường kết hợp cả hai loại tài sản này để cân bằng giữa rủi ro và lợi nhuận.

4. Thị trường trái phiếu hoạt động như thế nào?

4.1. Thị trường trái phiếu được vận hành ra sao?

Thị trường trái phiếu hoạt động thông qua hai cấp là thị trường sơ cấp và thị trường thứ cấp, đảm bảo quá trình từ phát hành đến giao dịch diễn ra minh bạch và hiệu quả (theo Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội – HNX).

Ảnh trên: Sở Giao dịch Chứng khoán Hà Nội – HNX

4.2. Thị trường sơ cấp là gì?

Thị trường sơ cấp là nơi trái phiếu được phát hành lần đầu ra công chúng bởi các tổ chức phát hành như Chính phủ hoặc doanh nghiệp. Tại đây, nguồn vốn từ nhà đầu tư được chuyển trực tiếp đến tổ chức phát hành thông qua các đợt đấu thầu hoặc bảo lãnh phát hành.

4.3. Thị trường thứ cấp (Sàn giao dịch trái phiếu) là gì?

Thị trường thứ cấp là nơi các nhà đầu tư mua bán, trao đổi các trái phiếu đã được phát hành trên thị trường sơ cấp. Sàn giao dịch trái phiếu (như tại HNX và HOSE) cung cấp một nền tảng tập trung, giúp tăng tính thanh khoản cho trái phiếu, cho phép nhà đầu tư dễ dàng chuyển đổi khoản đầu tư thành tiền mặt trước ngày đáo hạn.

5. Hướng dẫn đầu tư trái phiếu hiệu quả

5.1. Làm thế nào để đầu tư trái phiếu?

Để đầu tư trái phiếu hiệu quả, nhà đầu tư cần thực hiện 4 bước: xác định mục tiêu tài chính và khẩu vị rủi ro, nghiên cứu và lựa chọn trái phiếu, chọn kênh giao dịch uy tín và theo dõi danh mục đầu tư (theo FINRA, 2023).

– Bước 1: Xác định mục tiêu tài chính: Xác định rõ mục tiêu là thu nhập ổn định, bảo toàn vốn hay tích lũy dài hạn để chọn kỳ hạn trái phiếu phù hợp.

– Bước 2: Nghiên cứu và lựa chọn trái phiếu: Phân tích kỹ lưỡng về tổ chức phát hành (tình hình tài chính, uy tín tín dụng), các điều khoản của trái phiếu (lãi suất, kỳ hạn, tài sản đảm bảo).

– Bước 3: Chọn kênh giao dịch: Mua trái phiếu thông qua các công ty chứng khoán uy tín, ngân hàng thương mại hoặc các ứng dụng đầu tư đã được cấp phép.

– Bước 4: Theo dõi danh mục: Thường xuyên xem xét lại danh mục đầu tư để đảm bảo phù hợp với mục tiêu và điều chỉnh khi điều kiện thị trường thay đổi.

Quá trình này đòi hỏi kiến thức và thời gian phân tích. Bạn là nhà đầu tư mới chưa biết bắt đầu từ đâu hay đang đầu tư nhưng chưa hiệu quả? Việc có một chuyên gia đồng hành để xây dựng lộ trình, đánh giá danh mục và xác định mục tiêu là vô cùng cần thiết, đặc biệt trong một thị trường đầy biến động. Đối với nhà đầu tư, CASIN là công ty tư vấn đầu tư cá nhân chuyên nghiệp, tập trung vào việc bảo vệ vốn và tạo ra lợi nhuận ổn định. Khác biệt với các môi giới truyền thống chỉ chú trọng vào tần suất giao dịch, CASIN đồng hành trung và dài hạn, cá nhân hóa chiến lược cho từng khách hàng, từ đó mang lại sự an tâm và giúp tài sản tăng trưởng bền vững. Hãy liên hệ với Casin để nhận được sự hỗ trợ từ các chuyên gia thông qua dịch vụ tư vấn đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp của chúng tôi.

Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN

6. Rủi ro khi đầu tư trái phiếu là gì?

6.1. Đầu tư trái phiếu có rủi ro không?

Đầu tư trái phiếu tồn tại 4 rủi ro chính bao gồm rủi ro lãi suất, rủi ro tín dụng, rủi ro lạm phát và rủi ro thanh khoản (theo Moody’s Investor Service, 2023). Mặc dù được coi là an toàn hơn cổ phiếu, nhà đầu tư vẫn cần nhận diện và quản trị các rủi ro này.

– Rủi ro lãi suất: Giá trái phiếu sẽ giảm, nếu lãi suất thị trường tăng lên. Điều này ảnh hưởng đến nhà đầu tư muốn bán trái phiếu trước hạn.

– Rủi ro tín dụng (Rủi ro vỡ nợ): Tổ chức phát hành không có khả năng thanh toán lãi hoặc gốc đúng hạn. Rủi ro này cao hơn đối với trái phiếu doanh nghiệp có xếp hạng tín nhiệm thấp.

– Rủi ro lạm phát: Lạm phát tăng cao có thể làm giảm sức mua của dòng tiền lãi cố định nhận được từ trái phiếu.

– Rủi ro thanh khoản: Nhà đầu tư gặp khó khăn khi muốn bán lại trái phiếu trên thị trường thứ cấp do không có người mua hoặc phải bán với giá thấp.

Ảnh trên: Rủi ro lạm phát

7. Đánh giá từ cộng đồng nhà đầu tư

Anh Minh Tuấn, một nhà đầu tư tại Hà Nội, đầu tư trái phiếu của Techcombank đã phát biểu: “Tôi chọn trái phiếu ngân hàng vì sự cân bằng giữa an toàn và lợi nhuận. Lãi suất nhận được đều đặn hàng năm giúp tôi có thêm một nguồn thu nhập thụ động ổn định để chi trả cho các kế hoạch cá nhân.”

Chị Phương Anh, khách hàng đầu tư tại Chứng khoán Tân Việt, đã phát biểu: “Với một người ưu tiên bảo toàn vốn như tôi, trái phiếu chính phủ là lựa chọn hàng đầu. Mặc dù lợi suất không quá cao, nhưng sự an tâm và tính thanh khoản tốt giúp tôi luôn chủ động với dòng tiền của mình.”

8. Câu hỏi thường gặp về Trái phiếu

8.1. Lãi suất trái phiếu được tính như thế nào?

Lãi suất trái phiếu (coupon) được tính bằng cách lấy lãi suất danh nghĩa nhân với mệnh giá của trái phiếu. Ví dụ, một trái phiếu mệnh giá 1.000.000 VNĐ với lãi suất 8%/năm sẽ trả 80.000 VNĐ tiền lãi mỗi năm.

8.2. Cần bao nhiêu tiền để đầu tư trái phiếu?

Số tiền tối thiểu để đầu tư trái phiếu phụ thuộc vào quy định của từng tổ chức phát hành và đơn vị phân phối. Một số sản phẩm trái phiếu cho phép đầu tư chỉ từ 1.000.000 VNĐ, giúp các nhà đầu tư nhỏ lẻ dễ dàng tiếp cận.

Ảnh trên: Cần bao nhiêu tiền để đầu tư trái phiếu?

8.3. Tại sao doanh nghiệp lại phát hành trái phiếu?

Doanh nghiệp phát hành trái phiếu chủ yếu để huy động vốn trung và dài hạn cho các dự án đầu tư, mở rộng sản xuất kinh doanh hoặc tái cơ cấu các khoản nợ cũ (theo Deloitte, 2022). Đây là một kênh huy động vốn hiệu quả bên cạnh vay ngân hàng hoặc phát hành cổ phiếu.

8.4. Trái phiếu “3 không” là gì và có rủi ro không?

Trái phiếu “3 không” là loại trái phiếu không có tài sản đảm bảo, không có bảo lãnh thanh toán và không có xếp hạng tín nhiệm. Loại trái phiếu này có mức độ rủi ro rất cao do nhà đầu tư không có cơ sở để bảo vệ quyền lợi nếu doanh nghiệp vỡ nợ.

8.5. Chi phí phát hành trái phiếu bao gồm những gì?

Chi phí phát hành trái phiếu bao gồm phí tư vấn phát hành, phí bảo lãnh phát hành, phí định mức tín nhiệm (nếu có), và các chi phí pháp lý, in ấn liên quan (theo PwC, 2023). Các chi phí này sẽ được khấu trừ vào tổng số tiền huy động được.

8.6. Điều gì xảy ra khi trái phiếu đáo hạn?

Khi trái phiếu đáo hạn, tổ chức phát hành sẽ hoàn trả toàn bộ số tiền gốc (mệnh giá) cho người nắm giữ trái phiếu. Đây là khoản thanh toán cuối cùng, kết thúc nghĩa vụ nợ của tổ chức phát hành đối với trái phiếu đó.

8.7. Làm thế nào để kiểm tra sự an toàn của một trái phiếu doanh nghiệp?

Để kiểm tra sự an toàn, nhà đầu tư cần xem xét báo cáo tài chính của doanh nghiệp, đánh giá xếp hạng tín nhiệm (nếu có), kiểm tra thông tin về tài sản đảm bảo và xem xét uy tín của đơn vị phát hành (theo FiinRatings).

8.8. Trái phiếu chuyển đổi là gì?

Trái phiếu chuyển đổi là loại trái phiếu cho phép người nắm giữ quyền chuyển đổi trái phiếu thành một số lượng cổ phiếu phổ thông của công ty phát hành tại một thời điểm trong tương lai (theo Investopedia).

8.9. Lợi suất đáo hạn (YTM) của trái phiếu là gì?

Ảnh trên: Yield to Maturity – YTM

Lợi suất đáo hạn (Yield to Maturity – YTM) là tổng lợi nhuận kỳ vọng mà nhà đầu tư sẽ nhận được nếu nắm giữ trái phiếu cho đến ngày đáo hạn. YTM bao gồm cả tiền lãi coupon và chênh lệch giữa giá mua và mệnh giá.

8.10. Mua trái phiếu ở đâu uy tín?

Nhà đầu tư nên mua trái phiếu tại các công ty chứng khoán lớn và uy tín (như SSI, VNDirect, TCBS), các ngân hàng thương mại hàng đầu, hoặc qua các nền tảng phân phối chính thức được cấp phép bởi Ủy ban Chứng khoán Nhà nước.

9. Kết luận

Trái phiếu là một thành phần không thể thiếu trong một danh mục đầu tư tài chính đa dạng và cân bằng. Với đặc tính tạo ra thu nhập ổn định và mức độ rủi ro thấp hơn so với cổ phiếu, trái phiếu là công cụ hiệu quả để bảo toàn vốn và hiện thực hóa các mục tiêu tài chính trung và dài hạn. Tuy nhiên, nhà đầu tư cần trang bị kiến thức vững chắc về các loại trái phiếu, đặc điểm, thị trường và các rủi ro tiềm ẩn để đưa ra quyết định sáng suốt.

Thông điệp cuối cùng là hãy đầu tư một cách có hiểu biết. Dành thời gian nghiên cứu, đánh giá cẩn thận hoặc tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia tài chính uy tín để đảm bảo rằng mỗi quyết định đầu tư đều đưa bạn đến gần hơn với sự tự do và an toàn tài chính.