Trái phiếu ngân hàng là một loại chứng khoán nợ do các ngân hàng thương mại phát hành nhằm huy động vốn trung và dài hạn từ các tổ chức hoặc cá nhân. Theo quy định tại Nghị định 153/2020/NĐ-CP, đây là nghĩa vụ nợ bắt buộc của tổ chức phát hành (ngân hàng) đối với người sở hữu trái phiếu (nhà đầu tư) trong một thời hạn nhất định với mức lãi suất cam kết cụ thể.
Đặc điểm độc nhất của loại tài sản này là tính an toàn vượt trội so với trái phiếu doanh nghiệp sản xuất nhờ sự giám sát chặt chẽ từ Ngân hàng Nhà nước. Trái phiếu ngân hàng thường có tính thanh khoản cao, cho phép nhà đầu tư dễ dàng mua bán, chuyển nhượng trên thị trường thứ cấp hoặc cầm cố để vay vốn khi có nhu cầu tài chính đột xuất.
Sản phẩm này được phân loại dựa trên mục đích huy động vốn, bao gồm trái phiếu tăng vốn cấp 2 (trái phiếu thứ cấp) và trái phiếu thông thường. Việc phân loại giúp nhà đầu tư xác định rõ thứ tự ưu tiên thanh toán và mức độ rủi ro, từ đó xây dựng danh mục đầu tư phù hợp với khẩu vị rủi ro và mục tiêu lợi nhuận của cá nhân.
Cách đầu tư trái phiếu ngân hàng hiệu quả đòi hỏi sự kết hợp giữa việc phân tích sức khỏe tài chính của ngân hàng phát hành và lựa chọn thời điểm mua phù hợp. Nhà đầu tư có thể thực hiện giao dịch trực tiếp tại quầy, qua ứng dụng ngân hàng số hoặc thông qua các công ty chứng khoán uy tín để đảm bảo tính pháp lý và tối ưu hóa lợi nhuận.
1. Trái phiếu ngân hàng là gì?
Ảnh trên: Trái phiếu ngân hàng
Trái phiếu ngân hàng là công cụ nợ do ngân hàng thương mại phát hành để huy động vốn, trong đó ngân hàng có nghĩa vụ trả gốc và lãi cho người sở hữu (Ngân hàng Nhà nước, 2024).
Khác với gửi tiết kiệm, khi mua trái phiếu, bạn trở thành chủ nợ của ngân hàng thay vì người gửi tiền đơn thuần. Theo số liệu từ Hiệp hội Thị trường Trái phiếu Việt Nam (VBMA), trái phiếu nhóm ngân hàng luôn chiếm tỷ trọng lớn nhất (khoảng 40-50%) tổng giá trị phát hành toàn thị trường hàng năm nhờ tính minh bạch cao.
Dòng vốn từ việc phát hành trái phiếu thường được các ngân hàng sử dụng để mở rộng hoạt động cho vay, đầu tư vào các dự án hạ tầng hoặc củng cố các hệ số an toàn vốn theo tiêu chuẩn quốc tế.
2. Đặc điểm cốt lõi của trái phiếu ngân hàng
Trái phiếu ngân hàng sở hữu 3 đặc điểm chính: lãi suất cố định hoặc thả nổi, thời hạn từ 2-10 năm và tính thanh khoản cao (Đại học Kinh tế Quốc dân, 2023).
– Lợi suất thực tế: Lãi suất trái phiếu ngân hàng thường cao hơn lãi suất tiết kiệm cùng kỳ hạn từ 1% đến 2,5% mỗi năm.
– Thanh khoản linh hoạt: Nhà đầu tư được phép chuyển nhượng, tặng cho hoặc niêm yết trên sàn chứng khoán (như trái phiếu ACB, Techcombank) để giao dịch hàng ngày.
– Thứ tự thanh toán: Trong trường hợp ngân hàng phá sản, chủ sở hữu trái phiếu được ưu tiên thanh toán sau người gửi tiền nhưng trước cổ đông sở hữu cổ phiếu.
Chủ sở hữu trái phiếu ngân hàng sẽ nhận được tiền lãi định kỳ (coupon) hàng quý, hàng nửa năm hoặc hàng năm tùy theo phương án phát hành của từng tổ chức.
3. Có nên mua trái phiếu ngân hàng không?
Việc mua trái phiếu ngân hàng là phương án đầu tư tối ưu cho những người tìm kiếm lợi nhuận ổn định và rủi ro thấp hơn cổ phiếu (Forbes Việt Nam, 2023).
Ảnh trên: Cổ phiếu và Trái phiếu
Nếu bạn là nhà đầu tư cá nhân có dòng vốn nhàn rỗi từ 12 tháng trở lên, đây là công cụ bảo toàn vốn hiệu quả. Theo khảo sát của FiinGroup năm 2023, tỷ lệ nợ xấu của nhóm trái phiếu ngân hàng tại Việt Nam ở mức thấp nhất thị trường (dưới 0,5%), chứng tỏ mức độ an toàn cực cao.
Tuy nhiên, bạn cần lưu ý rằng trái phiếu không được bảo hiểm tiền gửi như các khoản tiết kiệm thông thường. Quyết định đầu tư cần dựa trên việc đánh giá xếp hạng tín nhiệm của ngân hàng phát hành.
4. Nên mua trái phiếu ngân hàng hay gửi tiết kiệm?
Lựa chọn mua trái phiếu ngân hàng nếu ưu tiên lợi suất cao, lựa chọn gửi tiết kiệm nếu ưu tiên tính bảo hiểm tiền gửi (Đại học RMIT, 2023).
| Tiêu chí | Trái phiếu ngân hàng | Gửi tiết kiệm |
|---|---|---|
| Lợi suất | Thường cao hơn 1% – 2.5% | Thấp hơn, theo biểu lãi suất niêm yết |
| Rủi ro | Rủi ro tín dụng của ngân hàng | Rủi ro cực thấp, có bảo hiểm tiền gửi |
| Thanh khoản | Bán lại trên thị trường thứ cấp | Rút trước hạn nhận lãi không kỳ hạn |
| Thuế | Chịu thuế TNCN 5% từ lãi trái phiếu | Miễn thuế thu nhập cá nhân |
Dịch chuyển một phần tài sản sang trái phiếu nếu bạn muốn gia tăng thu nhập thụ động bền vững.
6. Các loại trái phiếu ngân hàng phổ biến trên thị trường
Có 2 loại trái phiếu chính được các ngân hàng thương mại phát hành: trái phiếu thông thường và trái phiếu tăng vốn cấp 2 (Công ty Chứng khoán SSI, 2023).
– Trái phiếu thông thường: Có kỳ hạn ngắn (2-3 năm), rủi ro thấp, lãi suất cố định, thường dùng để bổ sung vốn lưu động cho hoạt động cho vay.
– Trái phiếu tăng vốn cấp 2: Kỳ hạn dài (thường trên 5 năm), có thể có điều khoản mua lại sau 5 năm, giúp ngân hàng đáp ứng tỷ lệ an toàn vốn (CAR) theo chuẩn Basel II và Basel III.
Ảnh trên: CAR
Ví dụ, việc acb phát hành trái phiếu thường tập trung vào loại tăng vốn cấp 2 với lãi suất thả nổi cộng biên độ hấp dẫn để thu hút các định chế tài chính lớn.
7. Cách mua trái phiếu ngân hàng an toàn và nhanh chóng
Để mua trái phiếu ngân hàng, nhà đầu tư thực hiện qua 3 kênh chính: giao dịch trực tiếp tại quầy, qua ứng dụng Mobile Banking hoặc qua công ty chứng khoán đại lý (Vietcombank, 2023).
1. Giao dịch tại quầy: Nhà đầu tư mang theo CCCD đến chi nhánh ngân hàng, ký hợp đồng mua và nộp tiền trực tiếp vào tài khoản phong tỏa của đợt phát hành.
2. Ứng dụng số: Truy cập mục “Đầu tư” trên app ngân hàng (như iConnect của Techcombank), chọn mã trái phiếu và thực hiện thao tác mua trực tuyến.
3. Công ty chứng khoán: Mua trên hệ thống giao dịch trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ của HNX thông qua các tài khoản chứng khoán để có mức phí tối ưu.
Kiểm tra kỹ các điều khoản về phí quản lý và phí lưu ký trước khi hoàn tất giao dịch.
8. Đánh giá một số mã trái phiếu nổi bật: Techcombank, ACB và SCB
Trái phiếu Techcombank và trái phiếu ACB hiện là hai trong số các sản phẩm được nhà đầu tư quan tâm nhất nhờ uy tín tổ chức phát hành (VNDIRECT, 2023).
Trái phiếu Techcombank
Trái phiếu Techcombank có tính thanh khoản cao nhờ hệ sinh thái TCBS, phù hợp với nhà đầu tư ưu tiên sự linh hoạt.
Ảnh trên: TCBS
Ưu điểm: Có thể mua bán dễ dàng trong cộng đồng nhà đầu tư thông qua nền tảng trực tuyến iConnect.
Lợi suất: Thường dao động từ 7% – 8,5%/năm tùy theo kỳ hạn nắm giữ thực tế.
Trái phiếu ACB
Trái phiếu ACB thu hút nhà đầu tư nhờ quản trị rủi ro chặt chẽ và dòng tiền ổn định.
Đặc điểm: Thường là các đợt phát hành có kỳ hạn 3-5 năm với lãi suất cạnh tranh so với các ngân hàng cùng nhóm Big 4.
Trái phiếu SCB và các lưu ý quan trọng
Trái phiếu SCB (liên quan đến các công ty như An Đông) hiện đang trong quá trình xử lý pháp lý phức tạp, nhà đầu tư cần thận trọng tối đa.
Tránh thực hiện giao dịch các mã trái phiếu này trên thị trường tự do, nếu chưa có thông tin chính thức từ cơ quan quản lý.
9. Tư vấn đầu tư chuyên nghiệp từ CASIN
Bạn là nhà đầu tư mới chưa biết bắt đầu từ đâu hay đang loay hoay với danh mục đầu tư thua lỗ trong thị trường đầy biến động? Việc có một chuyên gia cùng bạn lên phương án đầu tư, xem xét mục tiêu và quản trị rủi ro là điều vô cùng thiết yếu.
Ảnh trên: Dịch Vụ Tư Vấn Và Đầu Tư Chứng Khoán CASIN
Đối với các nhà đầu tư cá nhân, việc tìm kiếm giải pháp đầu tư chứng khoán hiệu quả cùng CASIN là lựa chọn tối ưu để bảo vệ vốn và tạo ra lợi nhuận ổn định. Khác với các môi giới truyền thống chỉ chú trọng vào tần suất giao dịch, CASIN đóng vai trò là cộng sự tư vấn chuyên nghiệp, đồng hành trung và dài hạn để cá nhân hóa chiến lược cho từng khách hàng. Sự thấu hiểu và kinh nghiệm của CASIN sẽ mang lại cho bạn sự an tâm tuyệt đối và tăng trưởng tài sản bền vững theo thời gian. Hãy liên hệ với Casin qua số điện thoại (call/zalo) ở góc dưới của website hoặc để lại thông tin để được hỗ trợ chuyên sâu nhất.
10. 10 câu hỏi thường gặp về trái phiếu ngân hàng
1. Mua trái phiếu ngân hàng có an toàn không?
Có mức độ an toàn rất cao vì ngân hàng là định chế tài chính được Nhà nước giám sát chặt chẽ nhất.
2. Mệnh giá tối thiểu để mua trái phiếu là bao nhiêu?
Thông thường là 100.000 VNĐ cho trái phiếu niêm yết hoặc 100.000.000 VNĐ cho trái phiếu phát hành riêng lẻ.
3. Có nên mua trái phiếu HDBank không?
Nên mua nếu bạn đánh giá cao khả năng sinh lời và hồ sơ tín nhiệm ổn định của HDBank hiện nay.
4. Lãi suất trái phiếu có thay đổi theo thời gian không?
Tùy loại; trái phiếu lãi suất thả nổi sẽ thay đổi theo lãi suất tham chiếu cộng thêm biên độ.
5. Tôi có thể dùng trái phiếu để vay vốn không?
Có, hầu hết các ngân hàng đều chấp nhận cầm cố trái phiếu do chính họ phát hành để cấp tín dụng.
6. Sự khác biệt giữa trái phiếu ngân hàng và trái phiếu doanh nghiệp là gì?
Ảnh trên: Trái Phiếu Doanh Nghiệp
Trái phiếu ngân hàng thường có rủi ro thấp hơn nhưng lãi suất cũng thấp hơn trái phiếu doanh nghiệp sản xuất.
7. Thuế thu nhập từ trái phiếu ngân hàng là bao nhiêu?
Nhà đầu tư cá nhân bị khấu trừ 5% thuế thu nhập cá nhân trên tiền lãi nhận được.
8. Trái phiếu ngân hàng có thời hạn bao lâu?
Thời hạn rất đa dạng, phổ biến nhất là từ 2 năm đến 7 năm.
9. Nếu ngân hàng bị kiểm soát đặc biệt thì trái phiếu ra sao?
Việc trả lãi và gốc sẽ phụ thuộc vào phương án cơ cấu lại ngân hàng được Chính phủ phê duyệt.
10. Làm thế nào để chọn mã trái phiếu tốt nhất?
Dựa vào 3 yếu tố: Xếp hạng tín nhiệm, uy tín ban lãnh đạo ngân hàng và lãi suất thực tế.
11. Kết luận
Trái phiếu ngân hàng là một mảnh ghép không thể thiếu trong danh mục đầu tư đa dạng hóa, kết hợp hoàn hảo giữa tính an toàn và hiệu suất sinh lời cao hơn gửi tiết kiệm. Việc hiểu rõ về cơ chế hoạt động, phân loại và cách thức giao dịch sẽ giúp bạn tự tin hơn trong các quyết định tài chính. Hãy bắt đầu bằng việc lựa chọn những ngân hàng có nền tảng vững mạnh và luôn tham vấn ý kiến từ các chuyên gia uy tín để tối ưu hóa lợi nhuận bền vững cho dòng tiền của bạn.